web analytics

NIETS IS BLIJVEND, wél verandert de spelling.

Frysk is zeker een mooie taal! Het is de eerste én nu de tweede officiële taal in Nederland en de “memmetaal” wordt door ongeveer 500.000 mensen gesproken Het Fries heeft verschillende dialecten en varianten, waaronder Noord Fries, Saterfries en Westerlauwers Fries De taal lijkt op een combinatie van Duits en Engels. Noord-Duitsers, op vakantie in Friesland, zullen niet veel moeite hebben met het verstaan van de Friezen. Er zijn veel Friese uitspraken die je in de Nederlandse taal niet snel tegen zult komen.  

No komme wijer om ger hoewe de blijne d’egen uyt schoerre schil

 

Het gebruiken van het Frysk als “moederspraak” is de laatste 5/6 eeuwen enorm verminderd. Al te graag stappen Friezen in woord en geschrift over op gebruiken van het “Hollands”. Voor mensen die tóch al hoor-problemen hebben, maar ook veel andere niet-Friestaligen klinkt het Frysk als binnensmonds “MOMPELS -Frysk”. 

Elke taal is bedoeld voor communicatie. Daarom is het kunnen BEGRIJPEN van wat werd geschreven én uitgesproken essentieel. Nóg belangrijker dan een correcte spelling is de VERSTAANBAARHEID. Een opstel zonder alle medeklinkers of klinkers is on-begrijpelijk. Daarom is het essentieel, ook in MONDELINGE COMMUNICATIE, dat woorden niet als een woorden-brei worden opgeschept maar los van elkaar worden uitgesproken: dat goed wordt ge-articuleerd en dat op belangrijke woorden in een zin een klemtoon wordt gelegd. 

VRBLD:   POLITIEK: WIE ALTIJD KORT DOOR DE BOCHT WIL, KOMT AL SNEL TEN VAL

 O I IE:  IE  A  IJ    O   OO  E  O     I ,  O   A      E    E    A

PLTK: W LTD KRT DR D BCHT WL, KMT L SNL TN VL

ELKE MOEDERSPRAAK IS HÉT MIDDEL TOT COMMUNICATIE: Het slechtst is UITSPRAAK in “MOMPELS”  als de woorden ook nog  “aan elkaar” worden uitgesproken, zonder klemtoon. Voor individuele sprekers kan het een probleem zijn dat de taal die ze van huis uit spreken, verdwijnt; daarmee verliezen ze iets wat bij hun leven, bij hun sociale situatie hoort en wat ook een belangrijk symbool van hun eigen identiteit is. Ook kan het problematisch zijn dat steeds minder mensen (bijvoorbeeld familieleden) hun moedertaal spreken. Dat beperkt hun (informele) communicatiemogelijkheden. De ‘gebruikswaarde’ van een taal wordt minder, zeker als in het onderwijs geen leraren Frysk meer beschikbaar zijn.

De uitspraak, begrijpbaarheid, correcte vertaalbaarheid van taal wordt geweld aangedaan, wordt een puinhoop als- zoals hier- er taaleigen uitdrukkingen in een zin staan. 
Behulpzaam ( speciaal in een gedicht ) zijn woorden waarbij een doffe klank wordt vermeden. De  e is hierzo dof. De E in SNEL en TEN is helder evenals de OO in DOOR. de O in KORT, BOCHT en KOMT heeft ook niet een heldere klank. 
Bij hertaling ( compleet de brontekst plus de vertaling in het ANDERLANDS én de klank) zijn er dus fors wat zaken waaraan moet worden voldaan. 

Permanente koppeling naar dit artikel: https://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2023/09/niets-is-blijvend-wel-verandert-de-spelling/