web analytics

jul 06

Weekblog 2007-27: FRYSLAN BOPPE, Turfgerookte worst, Regengedicht.

Het kon niet missen: ONLINERS uit FRIESLAND komt morgen met de SPECIAL 070707-07:07. waarin onder meer ZEVEN haiku, ZEVEN grapkes, ZEVEN one-liners.
Friesland is niet alleen een land van RUST en RUIMTE maar óók van overheerlijke producten als:

TURFGEROOKTE WORST
ORANJEKOEK
BLEU de WOLVEGA

Geloof me: deze lekkernijen zijn niet alleen puur Fries en ambachtelijk gemaakt maar ook nog hemels van smaak.
Vandaag iets over de echte Friese turfgerookte worst. 

Ik koop deze lekkernij bij een ambachtelijke slager in het Friese Opeinde. Elke dinsdag wordt de combinatie van 80% rundvlees en 20% varkensvlees vermengd met een speciaal vleeskruidenmix. De kruiden trekken dan volledig in het vlees. Vierentwintig uur later wordt de massa nogmaals doorgekneed en in de darmen gestopt. Twaalf uur lang hangen de worsten daarna in de droogkast.  
 
Daarna wordt er gerookt, heel langzaam, gedurende twaalf uren. Het roken van worst ( of vis ) met laagveenturf levert de beste smaak én geur. Helaas wordt er in Nederland geen turf meer gestoken zoals vroeger wél het geval was. Maar slager Biesma ( niet voor niets hofleverancier) liep jaren geleden toevallig eens tegen een hele grote stapel heel oude turven op. Vandaar.
 
Ik kan het niet laten: meteen als ik wat van die worst heb gekocht MOET ik er even heel innig aan gaan ruiken. Geweldig, wát een heerlijke geur. Je zult begrijpen, dat onze hond Murphy van déze worst geen kruimeltje krijgt. AMMENOOITNIET. 


De volgende keer vertel ik U iets over een ander hemels gerecht: de echte Friese oranjekoek van de warme bakker bij slager Biesma om de hoek.
 


Lieve mensen. Blij en trots laat ik jullie weten, dat een aantal van mijn gedichten een warm plekje heeft gevonden in mijn nieuwe tweetalige gedichtenbundel:        

Fiertij ~Viertij

die een spiegel is
voor de mens onderweg
langs mooie en minder mooie
ervaringen en herinneringen

ik schrijf in twee talen
die mij dierbaar zijn
ieder op hun eigen wijze

 

 



REGEN  [R]

De lucht raakt maar niet leeg
er groeien plassen in de straat
waar eerst nog zonlicht was
komen nu wolken naar omlaag.

De kano op de auto regent vol
de boterhammen zijn nog in de mand
ik vouw een bootje van het weerbericht
er kunnen zeven bootjes uit een krant.

Ik wou dat het nog gister was
dan zouden we vandaag een dagje weg
de bootjes laat ik varen in een plas
ze zijn al heel de ochtend onderweg.

Johanna Kruit, g
edicht uit de bundel :  Kun je zien wat je voelt ? 




 

ik neem jullie mee
op reis langs mijn poëzie,                                                                 
die puur tracht te zijn
zoals de natuur

 

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2007/07/weekblog-2007-27-fryslan-boppe-turfgerookte-worst-regengedicht/

jun 29

Weekblog 2007-26: uitwaaieren over VLIELAND, een poëtische wandeling.

 

EEN POËTISCHE WANDELING OVER OOST-VLIELAND
Op Vlie is in 2006 een poëtische wandeling ingericht met daarin 14 gedicht-fragmenten. Dat ter nagedachtenis aan Jan Slauerhoff,  één van Neerlands grootste dichter/schrijvers. Jan was een tijdgenoot van mijn vader. Beiden waren in Leeuwarden geboren en wel in 1898. Bovendien lagen de meubelzaak van de familie Slauerhoff en de tabakszaak van mijn vader naast elkaar. Zelf kende ik deze Friese dichter/schrijver alleen van zijn werk want hij overleed té jong in 1936, al voordat ik geboren werd. De moeder van Jan Slauerhoff, Cornelia Pronker, was een Vlielandse dochter uit een 400 jaar zeevarende eilander familie. Toch grappig om op vakantie nog zulke verbanden te vinden.

 

foto

 

 

 

 

 

 

 

 

 

IK KAN JE WILDE ZIEL NIET VANGEN,
ZILTE DRUPPELS VLUCHTEN UIT MIJN HAND
MIJN EILAND VAN VERLANGEN
ZACHT STREEL IK JE WITTE ZAND

Maar liefst 5,5 miljoen maal het komende jaar wordt deze tekst als oneindiglange one-liner afgedrukt. Niet in een boek, maar in het natte zand langs de vloedlijn van Vlieland. Ook deze tekst is uitgesneden in een achterband van de Vliehors-expres. Illustratief voor de “niet te vangen wilde ziel” is, dat de bandensnijder aanvankelijk de L van ZIEL vergat

 

Veel meer over de route, de teksttegels én over de dichter is te vinden in:

“Wandelen op Vlieland met Jan Slauerhoff”, geschreven door Ton E.J.Pronker, uitgave VVV-Vlieland en Van Gorcum.

 

ODE AAN SLAUERHOFF: http://www.literairemeesters.nl/evenementen/35

 


 

as krekt berne ljocht

in skynber nije stjêr

fruchtbeammen plante

Haikû: Klaas Kooistra

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2007/06/weekblog-2007-26-uitwaaieren-over-vlieland-een-poetische-wandeling/

jun 22

Weekblog 2007-25: one liner, two ONderLINERS, vier haiku

foto
Dêr ’t de hearen ride, stoot de moude.
Vraag aan U: wat betekent deze oneliner, letterlijk én figuurlijk?

Haiku van Johanna Kruit:
Een stille morgen
gebeier van een kerkklok
brengt het middaguur

 

de meeuwen klagen
ogen dicht, brandinggeraas,
de meeuwen lachen                 HV

 


foto

 

Red een mens en je red een hele generatie.
Red een boom en je red een heel bos.

Motek

 

————————————————————————–

WACHTGEBOD

Ik had me zó voorgenomen om in onze vakantie lekker helemaal niets te doen. Tenminste helemaal niets aan dit weblog. Maar ja, het bloed kruipt waar het niet gaan kan. Een weekblog met twee ontbrekende edities? Dat staat een beetje kaal voor de vaste bezoekers, nietwaar?

Dus: in deze luierperiode zie je er tóch wat op verschijnen.Want ik merkte dat niets moeilijker is dan nietsdoen. Het is zelfs een zware last om niets te doen te hebben. Het is dus dé vraag in een vakantie: draaien we door of draaien we af?

En: een zittende kraai verhongert. Misschien is het daarom juist zó, dat we de belangrijkste dingen doen in de tijd dat we denken niets te doen, want de hersenradertjes draaien tóch gewoon door.

………………………………………………………………………………………………………………
Op het stille strand van VLIELAND staat geschreven:
BRENG GEDACHTEN VOL VERLANGEN NAAR HET LEGE STILLE STRAND
SCHRIJF ZE DUIZEND STILLE MALEN TUSSEN DUIZEND KORRELS ZAND

Deze tekst is uitgesneden in speciale achterbanden van een “huiftruck”, de Vliehors-Expres. Door langs het strand te rijden wordt deze spreuk telkens opnieuw in het zeezand afgedrukt  (en telkens weer gewist door wind en water).
En dát is goed zo.
Zó goed….meer is er niet nodig.
Hoewel? Dit initiatief inspireerde me tot een haiku-drieluik.


De lucht van de haikoe

de meeuwen klagen
ogen dicht, brandinggeraas,
de meeuwen lachen                   HV

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2007/06/weekblog-2007-25-one-liner-two-onderliners-four-haiku/

jun 08

WAAR DE KOEIEN LOEIEN (en de paarden- en boterbloempjes bloeien). In DR88 gaat het gebeuren.

 

foto

 

 

 

 

IN DR88 GAAT HET GEBEUREN
       

          De Gemeente Smallingerland presenteerde deze week de langverwachte CULTUURNOTA. Nadat de raad vorig jaar uitgebreid viel over een cultuur-notitie, is er een jaar lang Breeduit over nagedacht en aan geschaafd. Het volledige “culturele plaatje” werd blootgelegd en ge-analyseerd, een keur aan maatschappelijke instellingen en individuen verleende medewerking aan de totstandkoming van de nieuwe nota. Blijkens de nieuwe nota is de primaire insteek van het college: ruimte geven aan de actieve (en zo mogelijk creatieve) participatie van de inwoners, om mede daarmee Drachten en omkriten eens duchtig en voorgoed op de kaart te zetten. 
        
          Volgens de nieuwe nota moet in DR88 vrijwel ALLES mogelijk zijn. Dus…na eeuwen ook, dat de al dan niet creatieve burger mag ende moet gaan meedenken en mag meebeslissen over de eigen leef-omgeving. Zo volledig nieuw voor Smallingerland is deze intentie van hogerhand dat de toepassing ervan wel eens in de knel kan komen.
Een tweede insteek van de opstellers van het beleidsplan is de “boppeslach” om Smallingerland, met behulp van hoge geldbedragen, in korte tijd een “culturele lift” te bezorgen. Dat roept bij mij een beeld op van een losliggende, wild rondomspuitende slang aan een wijdopen geldkraan. En van allerlei streekvreemde figuren, die hier wel eens wat zullen gaan performen.  En van té strak opgeblazen ballonnen die welzeker kunnen knappen.

Ik ben meer voor een natuurlijke opbouw van dat culturele; van binnenuit groeiend door lokaal talent. Eenvoudig, van de grond af. Vroeger ging die groei, dat ontstaan van cultuur óók op natuurlijke wijze. Particulieren met geld lieten een mooi huis ontwerpen met stijlvolle meubels erin en prachtige schilderijen voor aan de muren. De een na de ander, langzaamaan. En zo ontstonden steden met voor inwoners en toeristen een keur aan interessante gevels, musea met begrijpelijke kunstuitingen en schitterende beelden in de openbare ruimte. Deze kunst-stimulerende rol is nu overgenomen door de overheden met een idé-fixe van participatie plus vermarkting.
Maar: kunst, die niet dicht bij de mens ligt, wordt niet begrepen. En bij de bevolking, van wiens belastinggeld de activiteiten worden bekostigd, ontstaat bij nogal grootse of kostbare kortstondige experimenten al gauw een gevoel van: “wat een geldverspillerij”. Als illustratie: de Friezen gebruiken om uitdrukking te geven aan dat gevoel prachtige, relativerende sei-siswizen: 

237. “Dat raakt kant noch wal”, zei de man, en hij piste midden in de praam
    

      Hier wordt het nieuwe, het buitenissige, het onbegrijpelijke op een boerse manier belachelijk gemaakt. Ook in andere sei-siswizen gaat de Fries van zichzelf uit en haalt het eigene naar voren: of het nu om die ene tand gaat, om het weinige geld, om een gewoonte of een detail. Zó is de Fries: wars van overdrijving en trots op het eigene. Men wil gewoon “het eigen bootje” voortroeien, met kleine slagen en met de riemen die men in handen heeft heeft: al is het maar een stopnaald.

236. “Mar hy byt sa goed as tweintich oare”, sei it âld wyfke en se hie mar ien tosk.

235. “Wat in skandalige oerdriuwing”, sei de man en hy seach troch in mikroskoop.

234. “It komt fansels werom”, sei de boer, doe liet er syn baarch in stik spek frette.

233. “Men moat wat misse kinne”, sei de frek en hy die in healtsje yn de ponge.

 
231. “Wat in lekker ding”, sei de jonge en hy sobbe syn famke oant it earlel.

230. “Alle bytsjes helpe”, sei ’t wiif en hja treau it skip mei de stopnuddel. 


229. “It is klearebare leafde”, sei de boer, doe tute ‘r in keal op it bil.
 
228. “Moai fytswaar”, sei de man en hy stepte yn de auto. 

 

 


Een spreekwoord luidt: Communicatie is de sleutel tot participatie. Drachten, dat willen we meemaken is de titel van de gemeentelijke oproep tot participatie aan de Smallingerlanders. Op dit moment is het voor de deelnemers nog afwachten geboden wanneer en hoe er door het gemeentebestuur gecommuniceerd wordt over hun inbreng. Misschien gaat “het” in Dr88 toch nog ECHT gebeuren.                                                     HV
 

                                                                                                                                         

Zelfs aan de individuele burger werd via de actie “datdrachtenwiljemeemaken” een inbreng gevraagd onder de belofte, dat geschikte ideeën zouden worden ingebed in die aankomende cultuurnota. Er verschenen nogal wat culturele ideetjes op de internet-site van de gemeente. In een hoopvolle stemming leverde ook ik er een zestal kleinere plannen, waaronder dat van een poëtische route door Drachten.

 

foto

Heerlijk in het zonnetje, tot m’n enkels in de groente.  Acht uur lang grazen. Het verse, sappige, kruidige gras graait zo lekker weg. Dan acht uur lang lekker liggen herkauwen, luieren in de zon, over koetjes en kalfjes praten. Dan een kuier naar de stal, er wordt even aan m’n uier gezogen. Ik kan ervoor kiezen om in de warme stal te slapen of onder de sterrenhemel. Om dan te kunnen luisteren naar de allermooiste muziek die er is: die van de natuur. Is dit even leven als een God in Friesland? Wat wil een rund nog meer.
Het is een waarheid als een koe: er is geen koe zo wit of er zit wel een vlekje aan. Ik zal geen oude koeien uit de sloot halen, want het is alom bekend dat koster’s koe op het kerhof mag weiden. Nou, ieder diertje zijn pleziertje, zei ik vroeger.

Het zal wel weer werken als een rode lap op een stier, maar NU ga ik toch echt eens de koe bij de horens vatten. We kunnen nu wel nonchalant over koetjes en kalfjes blijven praten, maar het mag best eens met koeieletters worden geschreven: Er zijn zakenlui die je koeien met gouden horens beloven.

En er zijn altijd mensen, zo dom als het achtereind van een koe, die er intrappen, denkend: “je weet maar nooit hoe een koe een haas vangt”. Maar echt, het maakt de ‘witte boorden’ niet uit of de koe schijt of de os. Ze zijn er als de pinken bij, vliegen op hun slachtoffers af als een stier op een bult hooi. Per slot van rekening lopen er op deze wereld meer runderen rond dan je zo ziet. Onder andere deze melk-koetjes. Geen koe wordt vet op de dam, dus als een koe geen melk meer geeft, raakt ze aan de slager. De put wordt pas gedempt als het kalf verdronken is. Dan wordt ook dat gemeste kalf snel geslacht en moet het bloeden. Dat snapt een rund nog.

foto

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2007/06/waar-de-koeien-loeien-en-de-paarden-en-boterbloempjes-bloeien-in-dr88-gaat-het-gebeuren/

jun 01

Weekblog 2007-22. DRACHTEN, CULTUURSTAD van het NOORDEN

DRACHTEN is kort geleden gebombardeerd. Door het provinciale bestuur nog wel. Namelijk tot cultuurstad. Via een functionele verdeelsleutel vielen in andere steden van Friesland de speerpunten toerisme, handel en industrie.
Drachten is vanouds een kruising van een straatweg en een kanaal, waarover vroeger de uitgegraven turven van deze veenstreek werden vervoerd. En een woonplaats van noeste en soms woeste werkers.

Voor mooie dingen was toen geen geld en voor cultuur geen tijd. Sindsdien is Drachten-dorp door Handel en Industrie uitgegroeid tot tweede stad van Friesland. Philips, Dunlop…er kwam een vliegstrip en heel veel woonwijken. En vanwege de noden van de veelal technisch ingestelde instromers en hun gezinnen:  bieden, naast prozaïsche oorden voor vertier, plezier en getier, o.a. onze vermaarde schouwburg DE LAWEI, het museum, de kunstuitleen en de bibliotheek zeker enige cultuurkwaliteit.

Alleen: het zal een langdurig proces worden totdat de bestaande vorm van cultuur gekanteld is. En het is een enorme inhaalslag om Drachten bovenlokaal cultuur-paradijselijk te laten groeien en bloeien. Een dergelijke “boppeslach” gaat niet zonder forse overheids-steun. In financieel opzicht dan. Om eens een spreekwoord te verzinnen: Paarden-dressuur en mensen-cultuur… daar moet geld bij.  Echte cultuur, geworteld in, gedragen en zelfs aangedragen door de bevolking kan niet opgelegd worden. En wat er niet is ( in Drachten is er dus niet echt veel op dit gebied ) kan en moet dan maar langzaam groeien.

Een Frans spreekwoord zegt:  “Le proverbe….Clé de la langue et de la culture”.
Ofwel: Het spreekwoord is de sleutel tot taal en cultuur.
Die one-liner spreekt mij wel aan. Vandaar dat ik hier en nu en in digi-taal alvast mijn eerste steentje kan bijdragen voor een poëtische route door het straks steviger kloppende hartje van Friesland. Als opstappertje voor een HONDERD-TROTTOIR-TEKSTTEGEL-ROUTE, bedoeld om met ‘s werelds aller-aller-aardigste en opmerkingswaardigste spreuken Drachten-City een tikkie op te leuken. Om de lokale cultuur letterlijk van de grond af op te bouwen. Zodoende wordt Drachten tóch nog een spreukmakend stadje.

Om een beetje completer te zijn: spreuken, waaronder citaten, haiku, one-liners kun je natuurlijk ook op wandtegels drukken, of op een suikerzakje, een bierviltje, op duizend kleine of enkele grote ballonnen, in een lichtkrant, op een kalender, een spandoek, een T-shirt, noem maar op…. 
Wat mij betreft worden teksten op grote zwerfkeien als de Drachtster kei uitgezandstraald.

EEN STEENGOED IDEE: honderd keigoede spreuken op of onder:  DRACHTSTER KEITJES    Ik zie het al voor me: over 1 of 2 jaar wordt dé Drachtster Kei demonstratief versleept door duizend Drachtster boys in zwembroek: van het bejaardenoord Bertilla naar de Tabaksfabriek in het Centrum van Drachten-City.  Aan touwen, op een houten slee: een pré-historische krachttoer. Een eigen-aardig idee van mezelf, al zeg ik het zelf. Maar wél ook meteen verwerpelijk : al die opvallende, oneigenlijke, veenvreemde keien, dat “lig-in-de-weg”- graniet. Voorlopig til ik iets minder zwaar aan een minder omvangrijker en goedkopere, houdbaarder, duurzamer trottoirtegel-uitvoering.

Maar voorlopig moet  DR88  nog  ff  W88  op het uitgevlooi of dit initiatief valt in te kaderen binnen het lokale kunst- en cultuurbeleid. Of eerder: uit te kaderen. Neem straks maar goed nota van de binnenkort te onthullen Smallingerlandse cultuurnota.

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2007/06/weekblog-2007-22-drachten-cultuurstad-van-het-noorden/

mei 27

NIEUW: ONderLINERS, afsluitstrips onder je mail.

Bij een RECHTSKLIK op een mailhit verschijnt een menuutje. Selecteer dan: “Per E-mail verzenden” en de door jou uitverkoren onderliner wordt later in je E-mail mee-verzonden.

Voor de allernieuwste MAILHITS: bezoek elke week de website http://mailhits.eu

foto

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2007/05/nieuw-onderliners-afsluitstrips-onder-je-mail/

mei 25

Weekblog 2007-21. Meer PAARDENGEFLUISTER.

foto

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

227. Dy’t de leie bongelje lit, kin noch mei in mak hynder op ‘e rin reitsje.                                                                  Wie de teugel laat verslappen, kan met een mak paard nog op hol raken.

226. Wa’t foar ezel berne is, komt nea op ’t hynder.
Wie voor een ezel geboren is, komt nooit op het paard.

225. Hurdrinders binne dearinders.
Wie té hard van stapel loopt, volbrengt het meestal niet.

224. De bêste hynders wurde op ‘e stal socht.
Een degelijk meisje vind je bij haar ouders thuis.

223. Better in bline hynst as in leech helter.
Beter een blind paard dan een leeg halster.
Beter een half ei dan een lege dop.

foto 

Je kunt een paard wel naar het water trekken, maar niet dwingen dat het drinkt. 

Het oog van de meester maakt het paard vet*

Een gouden zadel maakt geen ezel tot paard.

Ook het beste paard struikelt wel eens.

Oude paarden stalt men achter de schans. 

foto

SKOWE JO EK MAR OAN.
Wat prachtich datst hjir eefkes omstrúnst. Jofel dat je weer even keek.
Bedankt en….OANT SJEN.

 

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2007/05/weekblog-2007-21-meer-paardengefluister/

mei 18

Info energie-opwekkingstechnieken: Column ELKE MEDAILLE HEEFT ZIJN KEERZIJDE. deel 1.

ELKE MEDAILLE HEEFT ZIJN KEERZIJDE

In de ogen van beleidsmakers mankeert er altijd heel wat aan bestaande voorzieningen, maar hun broedoven-vers en vernieuwend concept zou daarvoor alle oplossingen bieden. Die visie geldt dus voor dat hopeloos verouderde plan en merkwaardig genoeg zal het even later ook wel weer voor dit fantastische, nieuwe plan gaan gelden. Want ook dát is mensenwerk. En dus worden er fouten gemaakt. Soms zeer ernstige…… zal pas later blijken.

Het komt me daarom voor dat men, bij de uitwerking van plannen met een grote impact op de maatschappij, omzichtiger te werk zou moeten gaan. Achterdochtig, verder kijkend dan de bestuurlijke neus lang is naar mogelijk misbruik en kwalijke gevolgen.

Vaak ligt een blinde vlek ten grondslag aan het falen van een schijnbaar goed idee. En een blindelings vertrouwen in de goede keus van de uitgangspunten door iemand anders. Omdat bij veel besturen niet voldoende menskracht en expertise voorhanden is, worden vandaag de dag talloze plannen extern, door project-ontwikkelaars bedacht. Die plannen worden domweg GEKOCHT. En die koop wordt dan vrijwel kritiekloos omarmd, mede omdat het aankoopbedrag moet worden gerechtvaardigd. Een controle-orgaan als een gemeenteraad heeft echter meestal onvoldoende tijd, interesse, inzicht, expertise en kritische zin in huis.

In Sittard is vorige week ( 100507) een biomassacentrale door brand verwoest na ontploffing van de oververhitte voorraad koelolie. Met de bouw van die fabriek was het gemeentebestuur  akkoord gegaan. Een mogelijke oververhitting en de gevolgen daarvan waren dus niet voorzien.

In Drachten zijn aan de orde tenminste drie projecten in de energie-sector: de bouw van een biomassa-centrale, van een ZEPP-centrale en van een vijftal supergrote windmolens. Over deze projecten is, voor de doelgroep de burger, alleen in de landelijke en provinciale pers gepubliceerd. Vol beloften in hoera-stijl. Verhalen omgeven door afleidende rookgordijnen en vrijwel volledig aangegeven door de project-ontwikkelaar zelf. Zo van: hiermee lossen we het mondiale CO2-probleem wel eventjes op. Of: we werken met onze methode alle biologische reststof-overschotten in Nederland wel even weg. Of: Met vijf vijfendertig metershoge windmolens wordt een grote bijdrage geleverd aan de gemeentelijke inspanningsverplichting voor het Kyoto-verdrag.

Bij het Smallingerlandse plan voor de bouw van een biomassa-centrale (plan Verhave) gaat het om een nog niet bewezen techniek. Er zou een sterk-geconcentreerde kunstmeststof worden geproduceerd, waarbij m.i. gedegen moet worden gekeken naar het opslagprobleem/ontploffingsgevaar. Want zelfs rottingsgas van een groenbak schijnt explosief te zijn. Verder is voor dit plannetje zowel de verkrijgbaarheid van de grondstoffen (varkensmest en biologische restanten van de supermarkt) als de afzetmogelijkheden van de producten (heet water op de Friese boezem, afval-sinters en de kunstmeststof) problematisch. De belangrijkste vraag is echter of het vervoer van de benodigde afvalstoffen uit Zuid-Nederland (Brabant, Zeeland) niet méér CO2-uitstoot veroorzaakt, dan bij het project als besparing wordt verondersteld.

Bij het lokale plan voor de bouw van een experimentele ZEPP ( dat is stroomopwekking zonder CO2-uitstoot in de lucht) is het de bedoeling dat het vervelende broeikasgas CO2 ondergronds wordt opgeslagen. In een aardgashoudende zandsteenlaag. Uit een bijna-leeg en daarom verlaten veldje wordt eerst een restje aardgas gezogen en verbrand, waarbij CO2 ONTSTAAT. Dat CO2 moet in het veld worden terug-gepompt, aardgas moet worden aangezogen, er moeten lang, dubbel pijpleidingstelsel worden gelegd en geboord.

Bij dit project zou m.i. eerst onderzocht moeten worden in hoeverre deze techniek behalve “CO2-neutraal”ook energie-neutraal is. Want misschien kost dit proefproject ook meer energie dan het oplevert. Een langdurige, aanvullende grote opbrengst van aardgas uit deze gashoudende zandsteenplaat zie ik niet zitten. En daarmee ook niet een forse CO2-opslagmogelijkheid. Want ik heb mijn bedenkingen tegen de voorspiegeling van de project-ontwikkelaar dat het CO2-gas al het resterende aardgas dwars door die zandplaat zal vooruitduwen, vanaf het inlaatgaatje netjes in de richting van het uitvoergaatje twee, drie kilometer verderop.

Bovendien zal de bouw van deze ZEPP  (plus een aanleunende fabriek voor het maken van zuivere zuurstof) moeten worden bekostigd. En de productie van zuurstof kost normaliter veel kostbare energie. Ook hierbij is de afname van de eindproducten (heet water op de Friese boezem, warmwater aan het omringende industrie-gebied en stroom aan het net) nogal dubieus.

Voor wat betreft de bouw van torenhoge windmolens naast een nieuwe laagbouw- woningwijk. Horizonvervuiling, geluidsoverlast? Jazeker. Belangrijk ook is de bedrijfs-onzekerheid (stil-legging voor reparaties en: het waait hier toch niet altijd). En: de bouw ervan is nogal kostbaar. Voor mij telt, dat het neerzetten van windmolens in onbewoond gebied (Sahara, Siberische toendra’s, desnoods het Friese waddengebied) menslievender is. Want electro is simpel via een draadje te vervoeren en verderop lust men er ook wel stroompap van.

Het komt me voor dat in veel gevallen dit soort projecten alleen gerealiseerd kunnen worden met een groot kapitaal aan subsidies (onze belastingcenten) plus durf-investeringen door de particuliere geldschieters. En, ook al zeggen ze van wel, investeerders geven geen cent om het milieu en geen cent voor zo’n project, totdat ze denken er flink aan te kunnen verdienen.

Het allerbelangrijkste is, dat deze Nederlandse milieusparende pogingen mondiaal gezien helemaal niets uitmaken. Nou, misschien 0,0001% reductie. Want de grootste vervuilers geven niet thuis. In het buitenland niet en ook in ons landje niet. Vandaag werd bekend dat jaarlijks de CO2-uitstoot mondiaal gemiddeld met 3,1 % GROEIT i.p.v. afneemt en dat is erger dan in het ergste scenario.

Smoesjes, dat voor duizenden gezinnen GROENE stroom zal worden geproduceerd, slik ik niet. Want hier is de meeste energie nodig voor de bouw en productieprocessen. CO2-afvang maakt stroom alleen maar duurder. Ook voor de Smallingerlanders kost elektro alleen maar meer. En die stroom wordt óók deels opgewekt in milieuvervuilende kolengestookte en kernenergie-centrales. Het aanpraten van een vals bewustzijn over hoognodige vermindering van de CO2-uitstoot zal bij mij niet lukken.

 Want nog steeds slingeren de Nederlandse kolen-en gasgestookte centrales enorme hoeveelheden broeikasgas de atmosfeer in. Tijdens het opwekken van de in Nederland benodigde energie wordt jaarlijks naar schatting 200 miljoen ton CO2 geproduceerd en in de atmosfeer geloosd. Een opslag door de grote maatschappijen van hooguit een derde deel daarvan in de bron van afkomst zou pas in 2040 aantrekkelijk én technisch mogelijk kunnen zijn.

Zelfs bij een, ogenschijnlijk zeer milieuvriendelijke activiteit als compostering van GFT-resten kunnen er milieubelastende gevolgen zijn. Als ik bijvoorbeeld eens grofweg bereken hoeveel groenbakvoer vanaf 2008 naar Drachten kan worden aangevoerd voor compostering ofwel vergisting in één enkele biomassacentrale, dan kan dat oplopen tot 300.000 ton. Met een vrachtwagenlading van 30 ton per keer en visa-versa dan zijn dat jaarlijks 20.000 vervoersbewegingen. En dan hebben we het nog niet gehad over het vervoer later van geproduceerde stoffen ( compost, afvalstoffen, meststof) van zeker 100.000 ton. Al de daarvoor gebruikte vrachtwagens verbranden heel wat diesel-energie, gooien heel wat roet, fijnstof en CO2 de lucht in.

En dat is precies wat de bestuurders niet meer willen. Zeggen ze.

Om die redenen is een goede, eerlijke publieke voorlichting beslist nodig. Gelukkig deelt de gemeenteraad die mening en organiseert aanstaande 24 mei 2007 in de Drachtster schouwburg De Lawei een hearing over diverse alternatieve energie-opwekkingstechnieken.
Voor het beter kunnen bekijken van de keerzijde van de mooi voorgespiegelde medaille zal Drachten nog ff moeten wachten.                                                         Anna Liese

 

Vrolijke noot: AL DEZE DRIE PROJECTEN in Smallingerland zijn NIET doorgegaan.

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2007/05/info-energie-opwekkingstechnieken-column-elke-medaille-heeft-zijn-keerzijde-deel-1/

mei 11

Weekblog 2007-19: HET WILHELMUS. ERGENS in FRIESLAND tussen DOKKUM en EE.

    De avond wandelt
langzaam aan dit huis voorbij,
de vogels zwijgen,
sterren komen een voor een,
het dorp doet haar lichtjes uit.


Tanka van Johanna Kruit

                              foto

 

 

foto
 

 

 

 

 

Medio 2017: 

 

Scholen moeten leerlingen les gaan geven in de tekst, betekenis en melodie van het Wilhelmus. Ook moeten Nederlanders op hun 18de verjaardag van hun burgemeester een boekje krijgen over de geschiedenis van Nederland met een uitleg van onze ‘democratische rechtsstaat’. Dat willen de formerende partijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie, blijkt uit een concept-tekst voor het regeerakkoord.

 

WILHELMUS, VOLKS-LIED ?

Gisteren, precies 75 jaar geleden, op 10 mei 1932 werd het Wilhelmus bevorderd tot Nationaal Volkslied. De tekst ervan is een 15-delig gedicht, waarschijnlijk geschreven rond 1590 door ene Marnix van Sint Aldegonde. De melodie ervan is dat van een nóg stokouder Frans soldatenliedje uit 1568. 

Het is merkwaardig hoe zuinig de Hollanders zijn met dit gedicht. Intussen is het taalgebruik en zijn de omstandigheden in deze contreien nogal wat veranderd en snappen weinig mensen meer iets van de tekst. Zeker de instromers van de laatste eeuwen, maar ook Friezen hebben er nauwelijks binding mee. Zo weinig dat bij het ( moeten) meezingen van deze verzen bij velen de monden nog wel open gaan, maar meteen weer dichtklappen ( al na de eerste zin van het eerste couplet) omdat er dan beseft wordt, wat de tekst inhoudt.
Kijk maar eens naar de eerste drie van de vijftien coupletten en

probeer dát maar eens uit te leggen.
 
 

 2017: 

WILLEM VAN NASSOV ( Een Nieu Christelick Liedt )

 

Wilhelmus van Nassouwe
Ben ick van Duytschen bloet,
Den Vaderlandt getrouwe
Blijf ick tot in de doot:
Een Price van Oraengien
Ben ick vrij onverveert,
Den Coninck van Hispaengien
Heb ick altijt gheert.
In Godes vrees te leven
Heb ick altijt betracht,
Daerom ben ick verdreven
Om landt om Luyd ghebracht:
Maer Godt sal my regeren
Als een goet Instrument,
Dat ick zal wederkeeren
In mijnen Regiment.
Lyf en goet al te samen
Heb ick u niet verschoont,
Mijn broeders hooch van Namen
Hebben u oock vertoont:
Graef Adolff is ghebleven
In Vriesland in den slaech,
Syn siel int ewich Leven
Verwacht den Jongsten dach.

De overige coupletten van deze oudste versie zal ik u besparen. Ik ben zo vrij om me te onthouden van een volledige tekst-analyse. Ik knip maar wat uit deze eerste drie coupletten, waarbij de spellingcontrole meteen op tilt slaat: 

Waarom zou ik een mij onbekende, reeds langs geleden overleden figuur gaan ophemelen? Heb ik Duits bloed in mijn aderen soms? En: de Coninck van Spanje vereren? Wat is dát voor onzin. Zó koningsgezind ben ick nou ook weer niet. Is dit niet heulen met een vroegere vijand, waar ooit tachtig jaar tegen geknokt is? Ook zijn alle Nederlanders niet uitzonderlijk kerkelijk meer en wordt er misschien meer naar Allah gebeden dan naar God. Zekers laat ik me niet gebruiken als instrument in een regiment. Of zal ik ene Willem gaan verschonen.

Al in 1933 schreef ene Knappert:  “Hoe jammer, het moet mij van het hart, dat ons volk van dit onvolprezen en aangrijpend lied slechts twee coupletten kent”. Bij sportieve bijeenkomsten bakken vandaagdedag publiek en de sporthelden er al helemaal niets van.
Bovendien is er nogal wat aan de tekst verrommeld. De eerste zin bijvoorbeeld was ooit “O Godt, hoe wonderlijcke staet ghi ons allen by”.

Om maar eens een knoop door te hakken: het lijkt me de hoogste tijd dat dit uit tenminste 1575 stammende, onbegrepen en  ellendiglange lied eens wordt vervangen door een ietwat toepasselijker en vrolijker “volkslied” van en voor deze hedendaagse multiculturele samenleving. Misschien zien ook de nieuwe medeburgers meer zitten in een gloednieuw lied als: “WIJ NEDERLANDERS”. Een lied, wat door jong én oud, mannen en vrouwen, door autochtoon en allochtoon, door Hollanders, Friezen, Turken, Marokkanen, Surinamers en alle anderen wél uit volle borst meegebruld of meegekweeld kan worden.

Een  MEDELANDERLIED dus als samenbindend element:        Ann@Liese

foto

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2007/05/weekblog-2007-19-het-wilhelmus-ergens-in-friesland-tussen-dokkum-en-ee/

mei 03

2007-18: FEESTNUMMER. De TSIEN over DROMEN. 1-jarig bestaan, 2 ONderLINERS, 3 haiku.

 
foto
 
 
 
 
 
 

 

Dromen zijn erg belangrijk. Je kunt alleen iets realiseren als je je er een voorstelling kunt van maken. George Lucas

Om je te verzoenen met je lot heb je soms niets anders nodig dan een benarde droom. Michel Simon

Grote dromers doen nadenken. Grote denkers doen dromen. Scutenaire R.Lembke Phil Bosmans

Dromen zijn vrijetijdsbesteding van de hersenen.

Als een droom sterft in een mens, dan sterft de mens.

Dromen over wie je wilt zijn,  is voorbijgaan aan wie je bent.

 
 
foto
 
 
 
 
 
 

– Wie in de wolken leeft, loopt het gevaar dat hij afdrijft.

– Leer van gisteren, droom van morgen, maar leef vandaag.

– Als ik dagdroom heb ik nooit een nachtmerrie.

– Van een droom alleen kun je niet leven.

 Dit gratis internet-weekblad uit de grootste en luchtzuiverste provincie van Nederland is bedoeld voor lezers met belangstelling voor het Friese land, de Friezen en hun taal, de Friese geschiedenis en cultuur in brede zin. Op eenvoudig niveau probeer ik niet-Friestaligen (autochtoon of allochtoon) via de SPREKWURDEN in contact te brengen met het zeer oude, rijke en mooie Frysk. Want wat is gemakkelijker te leren en te onthouden dan een (meestal al in de Nederlandse versie bekend) spreekwoord.

 

De nieuwste service is een collectie afsluitstrips ( de MAILHITS), waaruit u kunt kiezen voor een tekst-ondersteunende voetregel in Uw E-mail. U ript ze van het mailhitsblog.wordpress.com
Ik hoop dat door u  ook heel veel anderen deze (nu nog originele) mogelijkheid regelmatig gaan benutten.

 

 

Man: Vannacht heb ik gedroomd dat ik een heerlijk tochtje aan het maken was per motorfiets. Vrouw: Ja, ik heb je motor horen ronken!

 
Drie haiku van Johanna Kruit, vertaald als haikû door Jurjen van der Meer.
 

Een leeuwerik zingt
door het allerdiepste blauw
dwalen mijn ogen.

 

Sjongende ljurkjes,
troch it alderdjipste blau
dwale myn eagen.

 


Op het oude plein
speelt de zon een spelletje
onder de bomen.

 

Op it âlde plein
boartet ûnder de beammen
stil it sinneljocht.

 


Soms laat ik het toe
durf ik aan jou te denken
alsof jij er bent.

 

Soms mei it eefkes.
doar ik oan dy te tinken.
krekt as bisto der.

 


Mei 2016. Het weblog ONLINERS uit FRIESLAND is 10 jaar geleden omgevormd in de website FANvanFRIESLAND ( www.fanvanfryslan.nl ). Het geheel telt nu meer dan 2000 edities. Wegens een overschot aan bijdragen zijn veel ervan verplaatst naar het weblog http://123gedichtengedachten.wordpress.com

 

WAARME GROETNIS en IN SINNIGE DEI


HENK VEENSTRA

 
 

 

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2007/05/2007-18-feestnummer-column-de-tsien-over-dromen-1-jarig-bestaan-2-onderliners-3-haiku/

apr 27

Afdraaien op SCHIERMONNIKOOG, weekblog 2007-17.

SCHIERMONNIKOOG.

Schiermonnikoog is voor ons een bijzonder eiland, liggend tussen het Wad en de Noordzee. Deze Friese gemeente heeft maar één dorpje, met goede voorzieningen die het wonen of het tijdelijke verblijf op Schiermonnikoog heel aantrekkelijk maken. In 2006 werd dit eiland zelfs uitverkoren tot het mooiste plekje van Nederland.
In de Middeleeuwen was het eiland bezit van het klooster Klaerkamp. In 1580 werd Schiermonnikoog eigendom van de provincie Friesland. In 1638 werd het eiland verkocht aan Johan Stachouwer. In 1859 ging het naar Banck en in 1893 naar Von Bernstorff-Wehningen. Later is het verkocht aan een Duitse grafelijke familie, die er in 1945 afstand van moest doen.

Schiermonnikoog, het kleinste bewoonde Waddeneiland.
Het is ongeveer achttien kilometer lang en vier kilometer breed en heeft één dorp. Omstreeks 1720 werden nabij de Oosterduinen de eerste huizen gebouwd, wat heeft geleid tot het huidige dorp Schiermonnikoog. De bebouwing van nu laat nog veel zien van hoe het toen geweest is. Er wonen minder dan duizend mensen op Schiermonnikoog. Alle bewoners van deze kleinste Nederlandse gemeente Schiermonnikoog kennen elkaar en er heerst een gemoedelijke en gezellige sfeer.

Rust en stilte hoeven we er niet te zoeken: die zijn er. Alleen de eilandbewoners mogen auto’s gebruiken, gasten moeten dit vervoermiddel achterlaten in de parkeergarage bij Lauwersoog of in Esonstad, vanwaar de boten vertrekken. De afstand is niet groot, hoogstens vijftig minuten varen. Deze korte reistijd is voor ons een extra reden om, vooral in het rustige voor- of najaar, zo nu en dan voor een dag of een korte vakantie naar Schiermonnikoog te gaan. Het uitgebreide, goed-onderhouden net van wandel-, fiets- en ruiterpaden nodigt ons uit om actief van de omgeving te genieten. Schier-fietsen zijn volop te huur om daarmee overal de natuur optimaal te kunnen beleven. Die natuur is er voor iedereen, vandaar dat op Schiermonnikoog maar weinig is afgesloten. Er zijn volop mogelijkheden om het eiland te ontdekken en te genieten van natuur én cultuur. Vanaf de duintoppen zien we bij goed weer in de verte het vasteland van Friesland én Groningen liggen. En op de banken voor het strand kun je regelmatig zeehonden spotten. Ook tijdens een dagtrip hebben we alle tijd om de bloemen in het duin te bewonderen, om op het strand de wind door onze haren te voelen strijken, om de vogels op de kwelders te zien, de zilte smaak van zeekraal te proeven en het wad te ruiken. Om Schiermonnikoog even intens te beleven.
 
In het dorp staan nog vele, prachtig gerestaureerde, eilander huizen. Het oudste dateert uit 1721. Wonen in Schiermonnikoog, betekent wonen in een rijk natuurgebied. En na een dag actief recreëren, zijn er ’s avonds voldoende gelegenheden voor ons om daar lekker te dineren en van een goed glas wijn te genieten. 

Natuurlijk zijn in de zomer de uitgestrekte stranden, de Noordzee, de prachtige duinen en de bossen de grootste trekkers. De stranden van Schiermonnikoog worden gerekend tot de breedste van Europa. Voor de kust van het eiland is de zee, de “onderwater-delta”, ondiep. De zandbanken die aldaar ontstaan, verplaatsen zich in de richting van het eiland en groeien vast aan het brede strand, dat zo nog breder wordt. Er is dus genoeg ruimte voor iedereen om te zonnen, zwemmen, vliegeren of heerlijk langs de waterlijn te lopen. Voor ouders met jonge kinderen: een deel van het strand wordt in het hoogseizoen bewaakt.
 
Schiermonnikoog is al vanaf 1989 een Nationaal Park, een bijzonder natuurgebied dat goed beschermd moet worden voor de generaties die na ons komen. Het is een onderdeel van een keten van 20 Nationale Parken die samen een beeld geven van de verscheidenheid aan natuurlijke landschappen die je in ons land aantreft. Het grootste gedeelte van dit veelzijdige eiland is natuurgebied, men vindt er zowel duinen, strand, bossen, wad en polder. De helft van alle planten en bloemen die in de Nederlandse flora staan vermeld, zijn op het waddeneiland Schiermonnikoog terug te vinden. Maar Schiermonnikoog is vooral bekend als vogeleiland. Zelfs in het toeristisch hoogseizoen verblijven er nog altijd veel meer vogels dan mensen. Er wordt wetenschappelijk onderzoek gedaan en in het Bezoekerscentrum wordt informatie gegeven.


Naast de toegangsdeur van de vuurtoren van Schiermonnikoog troffen we tot onze verrassing een haiku aan. Jan Loman schreef dit gedicht ter ere van het 150-jarig bestaan van de vuurtoren. 

                                           Op eigen wijze
                             deelt het kustlicht de nacht in
                                         zolang het opvalt.

De oersetting:                 

                                           Op eigen wize
                             dielt it kustljocht de nacht op
                                        salang’t it opfalt. 
foto

 

 

 

 

 

 

 De TIEN van TIEN uur TIEN.  Enkele min of meer toepasselijke spreekwoorden, gezegden:

Zon op m’n benen, zand tussen m’n tenen, de vingers van de wind door m’n haar…ik heb het mooi voor elkaar.

Mooie momenten waarderen we meestal pas …als ze voorbij zijn.

Parkeren is net kleuren, je moet binnen de lijntjes blijven.

Ieder loopt door de wei…weinigen zien de bloemen.

Vakantie: de ochtendstond heeft lood in de kont.

De meeste bijen zoemen bij de zoetste bloemen.

222. At men te folle drinkt op sûnens fan in oar wurdt men sels siik.
Men bederft zijn gezondheid door te veel op die van anderen te drinken.

221. Dy’t noait tiid hat, kin der net mei omgean.
Wie nooit tijd heeft, kan er niet mee omgaan.

Wolst mei my ferdwale ? Ik wit it paad ………..
Ga je mee verdwalen? Ik weet de weg.

220. Wat djipper de see, wat platter de fisk.
Hoe dieper de zee, hoe platter de vis.

foto

Een haiku van Johanna Kruit, oersetting Peter Hans van den Muijzenberg.

 
            Met gouden sterren                     
heeft iemand de zee versiert  
nu het avond wordt.

Mei gouden stjerren
hat ien de see fersiere
no’t it jûntiid wurdt.

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2007/04/afdraaien-op-schiermonnikoog-weekblog-2007-17/

apr 20

Weekblog 2007-16: Een goede buur is beter dan een verre vriend.

foto

 

 

 

EEN GOEDE BUUR . . . . .

Alle begin is moeilijk, maar…. een goed begin is spreekwoordelijk alvast het halve werk. Daarom: als ik iets wil schrijven begin ik de dag met een goede eerste kop koffie.  Foar de kofje net eamelje, zeggen de Friezen (vrijelijk vertaald: Voor de koffie niet E-mailen). Elke ochtend kan ik kiezen of ik het mooie van die dag wil zien….of niet. Immers: Het cadeau van nu is vandaag, En: een bloemetje hoort er dan bij, dus Ik pluk de dag en stop hem in een cache. Dat archief-kastje moet ooit eens worden geleegd, dus zó kan ik lekker bezig blijven. Mooie herinneringen voor later…kun je alleen NU maken. In mijn “grabbelton” is inmiddels zoveel te vinden, dat ik altijd iets speciaals aantref om over te schrijven. Ook al is het onzin: ik heb er altijd zin in. Immers: De zin van het leven is…. zin erin hebben.

Nou ja, meestal heb ik er wel zin in. Niet altijd dus: niet als bijvoorbeeld mijn computer niet precies wil doen wat ik wil en ontiegelijk snel heel zorgvuldig fouten maakt. Misschien ligt het aan het toetsenbord en is dat ding er stiekem op gebouwd om mijn fouten in de computer te brengen. Soms erger ik me wel wat aan dat domme ding, maar een oude boom valt niet na de eerste slag. Dus blijf ik meestal aanmodderen tot ik inzie dat ik het voorliggende probleem toch niet zélf kan oplossen. Mopperen heeft weinig zin, want (218)  dy’t altiten gromt hat in hûnelibben (wie altijd gromt heeft een hondenleven).
(217) Brûk dyn ferstân, sei de man en hy smiet de komputer it finster út. Zó ver wilde ik bij een recente problematiek nog niet gaan. Ik besefte: wie de lat hoog legt, gaat er gauw aan onderdoor. Dus stelde ik niet uit tot morgen wat ik vandaag door een ander kon laten doen. Na enige ootmoed verzameld te hebben middels een tweede kopje koffie, riep ik mijn vrijwillige, zeer deskundige computerhulp in met in m’n achterhoofd de mijns inziens zeer wijze spreuk: Wie het ver zoekt kan het dichtbij niet vinden ofwel Wie het dichtbij niet kan vinden is ver van huis.

Mijn buurman-computer-vriend kwam bij mijn hulpgeroep meteen langs, want zoals hij meestal zegt: Een goede hond blaft niet zonder reden. Iedereen lijkt verstandig….tot hij z’n mond opendoet, dus na een korte probleem-annaliese hield ik m’n mond, zette verse koffie en liet hem z’n herstel-gang gaan.

Dat technische gepuzzel is mijn pakkie-an niet. Het is zoals de boer zei: “Ieder diertje zijn pleziertje” en hij joeg de stier de wei in. Eventjes serieus: ik waardeer mijn buurman bijzonder voor zijn vrijwillige, onbetaalbare hulp. In de regel krijgen vrijwilligers niets betaald. Niet omdat ze niets waard zijn maar juist omdat ze onbetaalbaar zijn. En wat vriendschap betreft: de Friezen zeggen: (216) Freonen is in seltsum besit as men yn ‘e nederklits sit. Nou, de duistere wolken in mijn digibetisch hoofd, indachtig het spreek-woord (215)  Tsjûstere wolken kinne lang hingjen bliuwe, waren al snel verdwenen…. als sneeuw voor de zon. En na die verlichting hieven wij toen een glêske Beerenburg op naar de tegel aan de wand met de spreuk:  Neem het leven maar niet serieus… je komt er toch niet levend van af.
Dus: Eind goed…al goed.                                                                HV NL

 

foto

                                  

                                   

 

                                    Een hommel zoemt voorbij,
vliegt onmiddellijk terug;
bloempje vergeten?

 

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2007/04/weekblog-2007-16-een-goede-buur-is-beter-dan-een-verre-vriend/

Load more