web analytics

mrt 23

Weekblog 2007-12: BETREKKELIJKHEDEN.

        Friesland is een schitterende provincie, waar je nog kunt genieten van de verre uitzichten. Ver kunnen kijken is goed voor een mens. Ik denk dat het wijde landschap meegeholpen heeft om het Friese volk te vormen: nuchter en toch opgewekt en vooral heel erg sociaal. Ja, het socialisme is ontstaan in Friesland.

                 De eeuwenlange strijd tegen de elementen en tegen talloze pogingen tot plundering, brandschatting en overheersing* resulteerde in de Friese grondhouding van: eerst de kat uit de boom kijken, niet alle mooie praatjes voor lief aannemen, op een zelfbewuste manier kritisch naar de ontwikkelingen kijken. Kortom: de Fries heeft van nature een relativerende kijk op de wereld.

                 Het Fries is een mooie, oude taal. Maar de doorsnee Fries is meer een doener dan een prater. De Fries, het betrekkelijke van alles inziend, is kort van stof maar uit zich inhoudelijk scherp. Het sprekwurd en de sei-siswize, eveneens kort en krachtig, horen daarom bij uitstek bij de Fries.


 

185. ’t Is in min spul, immen dy’t oer ’t hynder tild is wer yn’t midden fan ’t seal te krijen.
Het is heel moeilijk, om iemand die over het paard getild is weer midden op het zadel te krijgen.

184. Mar hy byt sa goed as tweintich oare, sei it âld wyfke en se hie noch mar ien tosk.
Maar deze bijt net zo goed als twintig andere, zei het oude vrouwtje, en ze had nog maar één tand.

183. Ik hâld my oan it âlde, sei de boer, dan kom ik fansels wer yn’ e moade.
Ik hou me bij de oude leus, zei de boer, dan wordt ik vanzelf weer modieus.

182. Der is noch noait in brânkast achter in lykwein oan riden.
Er is nog nooit een brandkast achter een begrafeniswagen gereden.

181. Mannichien moat dea wêze om libben foar ús te wurden.
Velen moeten dood zijn om voor ons te gaan leven.

180. Ripe parren en jonge fammen kinne net duorje.
Rijpe peren en jonge meisjes zijn niet lang houdbaar.

179. De slak en de hazze hawwe op ‘e selde dei âldjier.
Voor de slak en de haas is het op dezelfde dag Oudjaar.

178. De moaiste apels binne faak yn ‘t hert ferrotte.
De mooiste appels zijn vaak in ’t hart verrot.

177. Pikerje net..it komt doch oars.
Pieker niet…het komt toch anders.

176. Foar in mûs is de kat in tiger.
Voor een muis is de kat een tijger.


 

* Anno 339: ODIBALD (die, gelijk aan de vorige Hertogen en Prinsen, in Stavoren verblijf hield), bouwde Ezonstad aan de Lauwers. De naam van het stadje zou ‘oeverstrook aan de Ee’ betekenen. De stad werd vooral gebouwd om het Noordelijke Friese land tegen de invallen van zeerovers te beveiligen.

Over de ondergang van Eson verhaalt een Middeleeuws geschrift: ‘Hoe als men duysent twee hondert ende dertich screef, is Ezonstadt aen de Louwerts zee geleegen, deur een ongehoorden zeer hoogen waetervloedt ende stormachtigen wind geheelyck vergangen ende wech gedreven, oock alsoe geheel verdroncken’.
De kroniek uit de Middeleeuwen vertelde over grachten, standswallen en poorten.

* Anno 2006: Gelegen 13 kilometer van Dokkum, op de grens van het Nationale Park Lauwersmeer, is door Landal het 42 ha grote recreatiepark Esonstad, zoals de Friese vestingstad uit vervlogen tijden, in oudfriese stijl opgetrokken. Vanaf vrijdag 6 april 2007 start rederij Wagenborg als proef een dagelijkse vaarverbinding met de catamaran Esonborg tussen Esonstad en het Friese eiland Schiermonnikoog.


   Greiden in Fryslân,
snie- en mokbespikkelje,
grauwe wolkenloft.


Friesland weideland,
meeuw- en sneeuwbespikkeld,
grijze wolkenlucht.            HV


 

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2007/03/weekblog-2007-12-betrekkelijkheden/

mrt 16

Weekblog 2007-11: WEERBERICHT van ONLINERS uit FRYSLÂN

foto

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

DE TSIEN FAN TSIEN OERE TSIEN GIET OER IT WAAR

Hollanders hebben altijd wat te klagen over het weer.
Maar de Friezen kunnen er ook wat van.
Logisch: onder een dik wolkenpak, vanuit alle hoeken bedreigd door water en wind……..

 

175. Moarns read, jûns wetter yn ‘e sleat.

174. In súdeaster rein is in sang sûnder ein.
Zuidwester regen is gezang zonder eind.

173. In kring om ‘e sinne, wetter op ‘e finne.
Een kring om de zon, water op de wei.

172. Seefûgels op it grien, it waar gemien.
Meeuwen op het groen, het weer gemeen.

171. Seefûgels op it wetter, it waar wurdt better.
Meeuwen op het water, het weer wordt beter.

170. As april blaast op syn hoarn is it goed foar gers en koarn.
Als april blaast op zijn hoorn is dat goed voor gras en koren.

169. Komme de hûnsdagen mei tige rein, dan komt in wiete tiid sûnder ein.
Komen de hondsdagen met veel regen, dan komt een natte tijd zonder eind.

168. As mei Sint Marten de einen op it iis stean, moatte se mei Krysttyd troch it slyk gean.
Als met St. Maarten de eenden op het ijs staan, moeten ze met de Kerst door het slijk gaan.

167. It is net altyd moai waar en foar de wyn.
Het is niet altijd mooi weer en de wind mee.

166. Elke wolk hat in sulveren râne.
Elke wolk heeft een zilveren randje.


Grijze ochtendmist;
zonnekracht geeft mijn bloempjes
straks hun kleurenpracht.

Twee vlinders, geel, wit
fladderen in de middagzon.
Om en om en om en om……
 
De namiddagzon
overtrekt het grasgroene land
een gouden avondkleed.

Het weer in Friesland is even eigenzinnig en boeiend als Friesland zelf. Door invloed van de Noordzee en de meren heeft de provincie een opmerkelijk aantal verschillende weertypen in de diverse streken. Voor weerman Piet Paulusma was dat een reden om alle verschillen eens in kaart te brengen. Zijn boek geeft je begrip voor de verschillen tussen weer en klimaat, aan wolken en belangrijke weersvoorspellers, gevaarlijke weersomstandigheden, bijzondere verschijnselen en de invloed van het weer op de mens.



Weerman           Piet Paulusma in zijn boek ‘Friesland en het weer’:

It waar yn Fryslân is eigensinnich en boeiend as Fryslân sels. Troch ynfloeden fan de Noardsee en de marren hat de provinsje in opmerklik soad waartipen yn de ûnderskate streken. Foar waarman Piet Paulusma wie it in reden om alle ferskillen in kear yn kaart te bringen. It boek jout ek oandacht oan de ferskillen tusken waar en klimaat, oan wolken en wichtige waarfoarsizzers, gefaarlike waarsomstannichheden, bysûndere ferskynsels en oan de ynfloed fan it waar op de minsken.


Morgenrood, ’s avonds water in de sloot.

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2007/03/weekblog-2007-11-weerbericht-van-onliners-uit-fryslan/

mrt 09

Weekblog 2007-10: Mooie gedachten, HAIKÛ, recept GRAUWE EARTEN.

foto

 

 

 

 

SNEINTEMOARN  (tanka fan ús sinneskyntsje © Hiltsje Jongsma)

       in iepen finster
moarntydsljocht falt sêftsinnich
yn myn ûntweitsjen 

 

    sinnestrielen spylje op
dyn warmte glûpt nei binnen
do allinnich fielst myn dream 

 

ZONDAGMORGEN (tanka van © Hiltsje Jongsma)

        een open venster
pril ochtendlicht valt zacht neer
in mijn ontwaken     

 

    zonnestralen spelen op
jouw warmte stroomt naar binnen
alleen jij, voelt mijn droom 

 

MOOIE GEDACHTEN.
 
De LIEFDE is in het leven het belangrijkste. Om voor iemand anders belangrijk te zijn, om bij iemand te kunnen schuilen als je het moeilijk krijgt. Iemand, die je heel goed kent en die je helemaal kunt vertrouwen. Iemand, die weet dat er achter je ego-masker gevoelens schuilen en die je neemt zoals je bent. Zonder te proberen je te veranderen.

– PG du Plessis ( in bijzonder vrije vertaling).

 ———————————————————————————————–
 
Schoonheid is niet voor het leven, maar voor even…..geniet ervan zolang het kan.
 
Wa’t himsels yn ‘e spegel besjocht, sjocht net altyd wat him foar eagen stiet. Wie zich in een spiegel beziet, ziet niet altijd wat hem voor ogen stond.

 Ouderdom: Een gezicht zonder rimpels is als een hemel zonder sterren. 

Pas bij zon én regen zie je de mooiste kleuren van het leven.

Herinnneringen, mooi voor later…kun je alleen NU maken.

Een vrouw is altijd mooi als er iemand veel van haar houdt.

Geluk: een boeket bloemen, geschonken door het leven.

De tranen van vandaag zijn de regenbogen van morgen.

Wie met licht strooit geeft glans aan de wereld.

Ook een klein sterretje straalt in het donker.


 

HET IS NOG EVEN WINTER: grauwe loften….grauwe earten.
Capucijners met spek en stroop.

Ingrediënten voor 2 personen:
1 blik (of pot) JONGE capucijners,
150 gram spekreepjes of blokjes,
2 flinke uien,
augurken,
mosterd,
zilveruitjes,stroop.

Werkwijze:
Bak het spek zachtjes. Snipper de geschilde uien en laat deze een paar minuten met het spek meebakken. Maak drie schaaltje gereed met fijngesneden augurken, zilveruitjes en mosterd. Doe de schoongespoelde capucijners in een pan, breng deze aan de kook, giet ze dan goed af en meng met het spek-uienmengsel.
Breng de dampende schaal op tafel met de schaaltjes mosterd, augurken en zilveruitjes. Een extra schaaltje met appelcompote of stukjes paprika past er ook nog bij. En natuurlijk de strooppot.

Daarom een oeroud Fries gerecht voor kille, natte dagen:

LEKKER ITE

foto

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2007/03/weekblog-2007-10-mooie-gedachten-haiku-recept-grauwe-earten/

mrt 03

Column POLDEREN

HOLDERDEBOLDER, vooruit met dat GEPOLDER

Soms in het voorjaar als het zonnetje de ochtend kriekt krijgt mijn lief de kolder in de kop. Nee, niet die ouderwetse schoonmaakwoede maar wel een onbedwingbare lust om de natuur te gaan bedwingen. Per fiets.

Zo door haar gezegd…zo door ons SAMEN gedaan. Dan worden de fietstassen beladen met routekaart, zuigflesjes water en twee appeltjes voor de dorst, een brok belegen kaas en het fototoestel. We stappen dan welgemoed op de pedalen: vooruit… de Drachtster Paardepaden op, de Berglanen in, met een zacht zuidwestwindje in de rug op weg naar het buurtschap De Wilgen.

Daar, a.h.w. om de hoek van het Drachtster Centrum, vang je al de frisse lucht van de sompige zoden, doorspekt met de geur van rundergier. Nóg wel, moet ik tussen neus en lippen en ter relativering eventjes opmerken. Want daar, twee kilometer diep onder de griene greiden, ligt een dikke zoutkorst met daaronder een gashoudende zandsteenlaag. Deze bodemschatten zijn door een op snelwinst beluste oliemaatschappij uitgeput achtergelaten. En dáár hoopt men de laatste restjes aardgas nog te kunnen uitzuigen. Óf die hoop bewerkelijktheid wordt, is voor mij nog de grote vraag en voor anderen een onderzoek waard.

Omdat uitgerekend deze week bekend is geworden dat de bodem boven geëxploiteerde gasvelden en zoutzerken aanmerkelijk meer kan inklinken dan de bedoeling en voorgespiegeld is…mag in de Wilgen gevreesd worden voor lagere land- en meer hoogstaand water. Het is maar de vraag of aldaar behoefte is aan meer waterberging en meer kikkers voor de ooievaars. Maar, om bodemdaling te voorkomen, helpt het miet om eerst het broeikasgas CO2 in het veld te pompen.

Nu nog kunnen de kivieten proberen onze aandacht af te leiden van die machtige groep Friese paarden langszij de klinkerweg naar de Veenhoop, waar ons in het knusse restaurant ‘Het Polderhûs’ nog een openhaardje wacht. Met een kop capuccino en een puntje Friese oranjekoek zijn we zeker weltevree. Het pontje over de Smalle Ee zal ons straks weer naar het restaurant ‘Iesicht’ kunnen brengen. Na een prachtige rit via het pittoreke dorp Eernewoude met een rustmoment in de houten uitzichthut op de bevogelde veenplassen zullen we weer op Drachten aantrekken. We zijn dan weer heerlijk uitgepolderd. Maar nu nog even niet…het is té nat, té winderig, té koud. Het wachten is op het lentezonnetje.

Henk Veenstra

                                             

De namiddagzon
overtrekt het groene land
met een gouden kleed.

 

 



Anna Liese:

 

Wordt hier in De Wilgen het landelijke CO2-probleem opgelost óf onder de grasmat geschoven?
 

 


SKOWE JO EK MAR OAN.
Wat prachtich datst hjir eefkes omstrúnst. Jofel dat je weer even keek.
Bedankt en….OANT SJEN.

 


Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2007/03/selectie-fries-kampioenschap-one-liners-schrijven-column-polderen/

mrt 02

Weekblog 2007-09: VERKIEZINGEN- vierentwintig DIEPDOORDENKERTJES.

WARE WOORDEN over LOZE KRETEN foto

 

 

 

ALS DE BURGER NIET WORDT GEHOORD IS DE DEMOCRATIE GESMOORD. 
Ter gelegenheid van de verkiezingen voor de Provinciale Staten op 07 maart 07. 

Vier en twintig ONE-LINERS met een politieke lading.


Politici menen écht dat ze belangrijk zijn.
Maar echt belangrijk zijn mensen voor wie belangrijk zijn echt niet zo belangrijk is.

Een gedeputeerde die vandaag de kop in het zand steekt, moet morgen met de tandjes knarsen.

Vergaderstukken: Het is gemakkelijker om nu kwaliteit te leveren dan om later uit te leggen waarom je het toen niet geleverd hebt.

Het zijn de dwarsliggers die het locale spoor recht doen lopen.

De echte onwetenden zijn degenen die geen vragen stelden.

Democratie is een vorm van beschaving.
                             —————————————–
Het 11e gebod van een gemeentebestuur is: 
Gij zult u niet laten omlullen en platpraten door project-ontwikkelaars. HV

Er zijn geen grenzen aan de gemeentelijke kapwoede….jawel, de gemeentelijke. HV

Met een doekje voor het bloeden wordt de raad voor het lapje gehouden. HV

Degene die afwijkt van het gebaande pad, kan in de stront zakken. HV 

DIGI-TAAL, TURBO-TAAL: Enen en nullen zullen ons overheersen. HV[R]

STATENLID, RAADSLID: Spreekbuis met afstandsbediening. HV

Na het hoogtepunt van de coalitis ligt daar de rauwe realiteit. HV 

Een zwevende kiezer…staat niet stevig in zijn schoenen. HV 

WIJKRADEN. Afreageerbuis voor botvangers. HV 

Het bestuur wikt, maar de ambtenaar beschikt. HV

Wie het kindje wiegt, beweegt de wereld. HV 
——————————————————————————

170. By âlds wie it in grut wûnder as in ezel prate….no is it in grut wûnder as in ezel him stil hâldt.
       Vroeger was het een groot wonder als een ezel kon praten…nu is het een groot wonder als een ezel zich stil houdt.
 
169. Deade fisk driuwt mei de stream fuort, mar libbene fisk swimt tsjin de stream yn.
        Dode vis drijft met de stroom mee, maar levende vis zwemt tegen de stroom op.

168. De hinnen dy’t it ludst keakelje lizze derom de grutste aaien net. 
        Vrij vertaald: De kippen die het luidst kakelen, leggen niet perse de grootste eieren.

167. Dy’t huning ha wol, moat it stekken fan de bijen fele kinne.
        Wie honing wil, moet het steken van de bijen kunnen verdragen.

166. De moaiste apels lizze foar de glêzen.
        De mooiste appels liggen in de etalage.

165. Ien stien allinne makket gjin moal.
        Een steen alleen maakt geen meel.

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2007/03/weekblog-2007-09-verkiezingen-vierentwintig-diepdoordenkertjes/

feb 23

Weekblog 2007-08 De 13 van 10 uur 10: LENTEKRIEBELS.

foto

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Een beetje zon en….ook in deze verkeersader in hartje Friesland barst de lente los. Friezen opgelet…..de schaatsen kunnen nu wel weer in het vet.

De merel op het dak 
jubelt al zijn hoogste lied,
hoger kan ie niet.

Merel geluidsopname


Wegens onvindbaarheid van Friestalige spreuken over het lentegebeuren zijn hier vandaag voorlopig alleen dertien Nederlandstalige te vinden. Mar minsken…dizze side is interaktyf. Ergo: weet je een mooiere, ken je een Friestalige…..reageer dan maar.


EEN NIEUWE LENTE….EEN ANDER GELUID
Een bosje lentespreuken…….vandaag voor jou van internet geplukt.

* Als we straks al ons plastic hebben gerecycled, kunnen we genoeg tuinstoelen maken….. om van het broeikaseffect te genieten.

* Zonnestralen kun je pas goed zien als er ook wolken in de buurt zijn.

* ’t Is voorjaar, ’t is lente…..ik voel het aan mijn instrumenten.

* Kwaakt de kikker in het riet, dan gaat het regenen…..of niet.

* Als de zon schijnt in maart, is het weer weer opgeklaard.

* Gras groeit niet harder door aan de sprietjes te trekken.

* Als je op 29 februari geboren bent, ben je minderjarig.

* De meeste bijen zoemen bij de zoetste bloemen.

* Eén dag zon doet een hele week regen vergeten.

* Als de grassen groeien gaan de koeien loeien.

* Zelfs de strengste winter vreest de lente.

* De zon schijnt ook door kleine raampjes.

* De zoetste muziek is die van de natuur.

 


Wat prachtich datst hjir eefkes omstrúnst.
Terug? Klik daarvoor even op de header. Blijf kijken man, er komt nog VEEL meer an. Bedankt, OANT SJEN.

 

 

 

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2007/02/weekblog-2007-08-de-13-van-10-uur-10-lentekriebels-column-verfloept/

feb 17

Een ZEPP- centrale in Drachten? Het wel en owee ervan.

LAAT DAT GAS NOG MAAR EVEN ZITTEN, deel 1.

Hebt u het al gehoord of gelezen?
In Drachten moet en zal een ZEPP komen: een elektriciteitsfabriek, waarin stroom wordt opgewekt door verbranding van aardgas. Dat is niets buitengewoons, zult u zeggen. Wél dus, want hier gaat het om gas uit een bijna leeg Fries aardgasveldje, waaruit een grote maatschappij 20 jaar lang het economisch winbare gas heeft geput en toen een klein beetje heeft laten zitten. Ook omdat met het aardgas steeds meer water en aarde meekwam. Dat restje was moeilijk winbaar op de gewone manier, dus onrendabel.

En nu zou een kleine investeerder, de SEQ, zonder zelf te beschikken over de voor traditionele winning benodigde zeer specifieke praktijk-ervaring, personeel en apparatuur proberen om de laatste beetjes gas te gaan ophalen? Dat kan best…. door anderen. Want die aardgasrest is tóch gedeeltelijk winbaar, maar op een wat ongewone manier. In deze ZEPP wordt namelijk het aardgas eerst verstookt met zuivere zuurstof (O2) in speciale verbrander waarmee stoom van 1600 graden Celsius zou kunnen worden verkregen, waarmee (een op dit moment nog experimentele) turbine wordt aangedreven. De verbrandinggassen worden daarna afgekoeld, de daarin aanwezige koolstofdioxide wordt zo door condensatie afgescheiden om te worden teruggepompt in het veld, waar dat broeikasgas daarna hopelijk nog heel lang opgeslagen kan blijven.

Dit CO2-gas heeft de prettige eigenschap, stelt de projectontwikkelaar SEQ uit Bunnik, om die laatste restjes aardgas uit een veld te kunnen duwen. Het project is ( door die CO2-opslag in de bron ) als klimaat-neutraal te bestempelen. In vrijwel ieders beleving past deze term bij begrippen als: duurzaam, schone energie, groene stroom enz. Het komt me voor dat o.a. bij de gebruikte term “schoon fossiel” hier tóch enkele vraagtekentjes gezet moeten worden.

Want wat zijn de risico’s van deze opslag? Wat gebeurde en gebeurt er eigenlijk met de grote hoeveelheid koolstofdioxide ontstaan bij de verbranding van aardgas in conventionele centrales? Is dat broeikasgas steeds zomaar in de lucht uitgestoten? Of is het misschien ergens opgeslagen? En is er een mogelijk voordeel van ondergrondse opslag van CO2 dat de bodem boven het gasveld niet meer zo erg inkakt? En: als je met steeds meer CO2 een steeds leger gasveldje vult, zit er dan niet al heel gauw teveel koolstofdioxide in het aardgas? Zijn de ramingen van winbare hoeveelheden juist? De belangrijkste vraag is natuurlijk: waarom worden door de grote exploitanten de bestaande gasvelden sowieso niet helemaal geleegd en ALLE kooldioxide meteen teruggepompt?

Begrijpt u dit vrij technische verhaal nog? Terug naar Drachten: Voor verbranding van het aldaar te winnen aardgas is zuivere zuurstof nodig. Fabricage plus transport en koeling van die zuurstof kost aardig wat energie.
Daarbij moeten er worden opgeteld de kosten van heropslag en transport van enorme hoeveelheden opgeslagen CO2 vanaf conventionele centrales. Want in een leeg veld kan in de visie van de voorstanders net zoveel broeikasgas opgeborgen worden als de in totaal daaruit gewonnen hoeveelheid aardgas.*) Omdat de hier afgevangen hoeveelheid CO2 veel minder is dan wat het lege veld kan bevatten…zal er dus nog heel veel bijgestopt kunnen worden. Uit andere opslag in Nederland en omgeving. Misschien wordt de locaties in en bij Drachten ( in een recent persbericht wordt gesproken over een aardgasveldje ten Westen van De Wilgen) zo wel het eerste CO2-vuilnisvat van NoordWest Europa of het eerste centrum van grootschalige “industriële benutting” ervan.

Bij de bouwkosten van de ZEPP installatie aan het Nieuwe Kanaal te Drachten komen nog de kosten voor ongeveer dertien kilometerlange pijplijn ( heen, twee boorgaten in het veldje… én terug).

Aan ondergrondse opslag van CO2 zijn volgens onderzoekers van de Universteit van Utrecht nogal wat nieuwe, nog ongekende risico’s verbonden. Zo lost CO2 op in water, vormt ammoniak en dat kan de “deksel” van de berging ( steenzout) aantasten.
Zit onder Drachten een ader met groen gas? Of een adder onder het groene gras? Totdat vele vragen zijn gesteld én beantwoord is mijn advies en devies: Laat dat aardgas nog maar even zitten, schat.

—————————————————————————-

Laat dat gas nog maar even zitten ( vervolg )

Al in 1999 opperde een projectontwikkelaar ( SEQ uit Bunnik ) een plan om een ZEPP te bouwen. In Drachten werd een terrein-optie verkregen voor zo’n stroomfabriek. Het uitzonderlijke van deze ZEPP is dat de benodigde techniek gedeeltelijk nog experimenteel en heel duur is. Het kostbare experiment zou deel kunnen uitmaken van de Borssele-deal: deze kerncentrale blijft langer open dan eerder overeengekomen; de overheid zou compenserend investeren in alternatieve energie-opwekkingtechnieken.

Nu is het opstoken van aardgas in deze fabriek geen duurzame energie-opwekking. Want aardgas is immers een fossiele brandstof en opslag van het geproduceerde en afgevangen broeikasgas valt onder de Afvalstoffenwet. Nieuw en bijzonder aan een ZEPP is wél het terugpompen van de CO2 in het winveld. De techniek is experimenteel want het aardgas wordt dan in een nieuw type verbrander op zeer hoge temperatuur verbrand met behulp van zuivere zuurstof. Voor het maken en koelen van vloeibare zuurstof voor deze centrale in een aanleunende zuurstoffabriek is denkelijk veel stroom nodig. Dat maakt een KWh stroom indirect 5 eurocent duurder en waar blijft dan de energie-winst ?

Ik citeer de heer Van der Waal van de SEQ: “We willen twee zaken uittesten: de nieuwe techniek van gaswinning én de nieuwe verbrander”.
Die verbrander schijnt gereed te zijn, maar de ontwikkeling van de eveneens hoogst noodzakelijke benodigde revolutionaire turbine kan wel tot 2013 voortslepen. Daarom wordt het bij Drachten opgevangen aardgas eerst nog maar even verbrand in een conventionele generator. En dat ding kan misschien 30 jaar mee. Voorlopig OUDE TECHNIEK en niets nieuws dus.

fotoEr wordt wel gesteld dat het veldje bij De Wilgen nog een restvoorraad heeft van 400 miljoen Nm3 aardgas. Zóveel is daar, ook bij de nieuwerwetse methode, onmogelijk winbaar. Een andere maatschappij zag er al zo’n zes jaar geleden geen brood meer in en sloot de put af. Is het beoogde gebied later op verantwoorde wijze wél verder leeg te zuigen, dan zijn er opvolgende investeringen nodig. Namelijk voor aankoop van die nieuwerwetse turbine én voor langere pijpleidingen naar een verderop gelegen, evenzo bijna leeg aardgas-veldje. Ik citeerde project-ontwikkelaar: “Het uitgangspunt is dat de centrale later geen subsidie nodig heeft. Tot die tijd wordt een minder efficiënte turbine in de centrale geplaatst”.

Kortom: deze energieopwekking- techniek is niet zo duurzaam, maar voorlopig wél prijzig. Immers: zowel vóór als tijdens de bouw en nog vele jaren daarna zijn er steungelden nodig. De initiatiefnemer vroeg eind 2005 voor dit ene experiment 135 miljoen euro subsidie voor een periode van 10 jaar. Hij dacht het liefst vier ZEPP’s te kunnen neerzetten á 30 miljoen euro subsidie per jaar. Dat is dus 120 miljoen euro uit een potentieel potje van 250 miljoen voor een heel ander doel. Nu, in 2007 wordt gehoopt op 40 miljoen subsidie voor de periode van 2009 – 2014 voor dit ene proefproject.

Op dit moment, begin 2007, had een dergelijke centrale al gebouwd kunnen zijn. Maar toen in oktober 2005 het ministerie van VROM de gereserveerde subsidies ter stimulering van duurzame energieprojecten introk, belandde de aanvraag van de SEQ óók in de ijskast. En nu, met een nieuw landsbestuur en andere prioriteiten is het weer wachten geblazen op subsidieverstrekking.

Om misverstanden te voorkomen: ik ben helemaal voor opslag van koolstofdioxides. Maar dan wel met verplichte opslag van al het CO2 uit alleen één bepaald veld in datzelfde veld, door dezelfde maatschappij. Ik ben dus faliekant tegen transport, opslag en “industriële verwerking” van CO2 van elders. Wél kan ik er inkomen, dat de nu al bestaande bijna-lege velden verder worden geleegd onder CO2-opslag of met STIKSTOF-injecties. Maar dan alleen met een bewezen techniek. Desnoods met subsidie voor één proef-ZEPP voor één jaar.

Tot dan is mijn advies en devies: Laat dat gas tóch nog maar even zitten, schat.

Meer over het CO2-opslagprojekt vind u onder de titel ZORGEN OM ZEPP.

In 2007 heeft ENECO als belangrijkste investeerder in dit ZEPP-1 project zich teruggetrokken met de smoes: “het was tóch wel wat té ingewikkeld”.
Januari 2009: Sindsdien is er nauwelijks meer iets vernomen over dit initiatief. De terrein-optie is verlopen en kan niet meer worden vernieuwd.

Maar: het CCS ( het afvangen en bergen van CO2 in de bodem) is – volgens de initiatiefnemers dan-  niet alleen in Drachten mogelijk, maar overal in lege olie-, gas-, en waterhoudende velden.
CCS is dus “OVERDRACHTELIJK”.

Wilt U nog meer weten over CCS? Kijk dan eens op: http://co2opslag.wordpress.com/

*) Nee dus, omdat een gasveld bij winning inzakt, omdat de (eerst gashoudende) poriën dichtgedrukt zijn verdwijnt die toegedachte CO2-opslagcapaciteit als sneeuw voor de zon.

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2007/02/een-zepp-centrale-in-drachten-het-wel-en-owee-ervan/

feb 16

ONLINERS 2007-07: WARE WIJZE WOORDEN ( wiere, wize wurden).


♦  JAN van der KOOI exposeert in LONDEN

fotoDe Friese schilder/tekenaar Jan van der Kooi is vooral bekend om zijn grote stillevens. Sinds anderhalf jaar echter schildert hij ook portretten. Op uitnodiging van The Royal society of portraitpainters exposeert hij vanaf eind april tot medio juni enkele van deze nieuwe schilderijen in Londen. 
In november 2007 komt er een grote overzichtstentoonstelling van zijn werk in Museum de Buitenplaats te Eelde. Het is voor het eerst sinds vijf jaar dat deze kunstenaar weer met werk naar buiten treedt.
 
In dit blog een recent zelfportret in rood krijt en het kenmerkende olieverf-stilleven “Zomerraam”.


DE TSIEN FAN TSIEN OERE TSIEN:  WIERE, WIZE WURDEN

164. Fereale wurdst net ast der om sikest, it oerkomt dy, tsjin wil en tank.
        Verliefd wordt je niet als je er naar zoekt, het overkomt je, tegen wil en dank.

163. Dy’t huning ha wol, moat it stekken fan de bijen fele kinne.
        Wie honing wil oogsten, moet het steken van de bijen kunnen verdragen.

162. Wêr’t de holle fol fan is, rint de folpinne fan oer .
        Waar het hoofd vol van is, loopt de vulpen van over.

161. Leau yn dysels…in oar docht it net.
        Geloof in jezelf…..een ander doet dat niet.

160. Ien stien allinne kin gjin moal meitsje.
        Een steen alleen kan geen meel maken.

———————————————-

Verstandig ben je wanneer je van alles wat wordt gezegd, maar de helft gelooft. 
Wijs ben je als je weet welke helft je moet geloven.
 

Echt belangrijke mensen, zijn mensen voor wie belangrijk zijn niet belangrijk is.
 
Lui zijn is de kunst om uit te kunnen rusten voordat je moe bent.

Als je nooit een blauwtje loopt dan blijf je altijd een groentje.

Door de bomen het bos zien getuigt van overzicht.
In één boom een bos zien getuigt van visie. 


♦  NIEUWS: LEEUWARDEN – Filosoof, taalkundige en Nietzsche-vertaler Eric Hoekstra gaat in de Maand van de Filosofie een week in een wijnvat wonen. Hoekstra volgt daarmee de oud-Griekse filosoof Diogenes die wilde laten zien dat de mens weinig nodig heeft om gelukig te zijn.

,,Ik wil vooral voor de oudere filosofie reclame maken”, aldus Hoekstra donderdag.

Het wijnvat komt uit Hongarije en is ruim twee bij twee meter.

Van 30 maart tot 7 april staat het vat voor boekhandel Van der Velde midden in het centrum van Leeuwarden. Hoekstra zal tijdens zijn verblijf wel af en toe het vat verlaten voor onder meer sanitaire stops. 


Voorjaarshaikoe:

                                             Een zachte winter;  
                                       voorjaarslokroep van vogels. 
                                            Ik zing met hen mee.
 



Anna Liese over het jawel en nee van de ZEPP: “Na het college van Smallingerland moeten de raadslieden er ook nog aan geloven”.
Touché: “Het is maar net welke knikkers je daarbij uit de zak vist”.
Anna Liese: “Precies, het is een verschillende wereld als je tussen de vingers doorkijkt of er tegenaan ziet’.


In ONLINERS uit FRYSLÂN valt morgen nog meer te lezen over de ZEPP ( in deel 2 van de column LAAT DAT GAS NOG MAAR EVEN ZITTEN, SCHAT )

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2007/02/onliners-2007-07-ware-wijze-woorden-wiere-wize-wurden/

feb 09

ONLINERS 2007-06: Zinnige onzin-zinnen in POLDERKOLDER, mini-kollem.

foto
NIEUWS:    SKYHIGH  in  TERBAND

In het FRIESE plaatsje TERBAND heeft men het weer eens groots aangepakt. Een ingenieuze constructie van 45 meter hoog, een reuzenrad dat “kan wandelen” is aldaar gemaakt door medewerkers van KIG in opdracht van Mondial Rides. Het gevaarte van 170 ton kan over een kermisterrein worden verplaatst en opgebouwd in slechts 6½ uur. Deze week is de kermis-attractie op transport gegaan naar Australië, waar deze SKYVIEW beslist de show zal stelen.


De TSIEN fan TSIEN oere TSIEN:

159. Stean op, sei de boer tsjin de sike ko, oars sil ik mei dyn bonken de parren fan de beammen bruie.
Sta op, zei de boer tegen de zieke koe, anders zal ik met je botten de peren uit de bomen slaan.

158. Mei beide fuotten op ‘e grûn, komst gjin stap fierder.
Met beide voeten op de grond kom je geen stap verder.

157. Do bist de frou fan myn libben. Dat wol ik graach sa hâlde!
Jij bent de vrouw van mijn dromen. Dat wil ik graag zo houden.

156. Oarloch dêre? In protte minsken ha der frede mei.
Oorlog daar? Vele mensen hebben daar vrede mee.

155. Ik sjoch dy wol sitten, mar do sjochst mei net iens stean !
Ik zie jou wel zitten, maar jij ziet mij niet eens staan.
——————

Groninger spellingswoorden: de A van Aduard, de B van Beduard, de C van Ceduard, de D van Deduard, de E van Eduard, etceteraduard.

Voetbaltrainer: we moeten verhinderen dat de anderen de bal in het doel trappen.

Om familiebanden te breken hoef je NIETS te doen.

Tegeltje op de WC: Ici tombent en ruïne, les plus beaux arts de la cuisine.

Wie denkt dat groene stroom groen is, is kleurenblind.

Een haastige hork eet soep met een vork.


Mini-kollem.
‘Allogtonen moet met ch”, sei de master. ‘Wat jij hir skrijft, daar kan ik geen sjokola van maken. Neederlands is gemakliker als je denkt”.
Nou choed: alochtonen en cheen allochtonen dus.                                          AMA LIA


Ik denk dat we allen een beetje binnenvrede kunnen gebruiken.
Het volgende advies in een artikel heeft voor mij echt gewerkt:

“Om totale vrede van binnen te ervaren moet je wat je begonnen bent ook afmaken”.

Ik speurde toen in huis rond naar waaraan ik begonnen was en niet afmaakte. En nog vóór ik vanochtend het huis verliet heb ik een fles rode wijn, een fles witte wijn, Baileys, drie Bacardi Breezers, vier Prozacs, een paar Valium’s, twee sneetjes oudewijvenkoek en een halve tablet chocolade opgemaakt.
Je weet niet half hoe goed ik me nu al voel.


Voorjaarshaikoe:
de Polen smelten,
het komt ons tot de lippen:
Waterlanders.

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2007/02/onliners-2007-06-zinnige-onzin-zinnen-in-polderkolder-mini-kollem/

feb 02

Onliners weekblog 2007-05. OUD-FRIES RECHT, de tsien over RECHT en ONRECHT, column.

 RECHT OP VRIJHEID IN FRISIA

 

Frya ( ook Frya, Frigg, Frea of Freyja genaamd) is de mooie Germaanse godin van de liefde en de vruchtbaarheid. Zij zou de oermoeder zijn van het gehele menselijke ras. Freya zou haar naam hebben gegeven aan het Friese volk en het Friese land. Bovendien is de VRIJDAG vernoemd naar deze strijdbare godin.

De Eala Frya Fresena (de edele vrije Friezen) hebben altijd strijd moeten voeren tegen het water en tegen andere volken, vreemde legers en moordenaarsbenden. Ze hechten erg aan hun vrijheid en onafhankelijkheid.

In de vroege Middeleeuwen omvatte Frisia veel meer dan alleen de huidige provincie Friesland: namelijk de gehele kuststrook van Vlaanderen, via Holland, tot Noord Duitsland.
De Lex Frisionum, een wetboek van strafrecht, had betrekking op dat hele gebied. Het vertelt welke straffen er stonden op moord, verwonding, diefstal en inbreuk op de huwelijkswetten.Voor dergelijke vergrijpen moest een boete worden betaald, aan het slachtoffer (of diens nabestaanden), of aan de koning, of allebei. Het gedetailleerde boete-systeem behelsde dat voor elk vergrijp vooraf was bepaald hoeveel de dader moest vergoeden aan het slachtoffer. Op bepaalde vergrijpen stond onverbiddelijk de doodstraf, maar in de andere gevallen voorkwam dit systeem de vetes die anders meerdere generaties zouden kunnen voortwoekeren. Het zodanig afkopen van bloedwraak had waarschijnlijk de bedoeling om het aantal doodvonnissen te beperken. Of dit doel ook werkelijk is bereikt is niet zeker. Het Friese rechtssysteem en de Friese vrijheid waren heel lang de belangrijkste wapens tot het behoud van de Friese identiteit.

 

Rond 790 na Christus, na het neerslaan van de opstand onder Widukind, was het volk onderworpen aan de Frankische keizer Karel de Grote. Hij liet de rechtsregels optekenen in een wetboek van strafrecht, de LEX FRISIONUM*. Het daarin vastgelegde boete-systeem hanteerden de Friezen echter al lang daarvoor in hun gewoonterecht en dát was volgens hen zelfs van goddelijke oorsprong. Later, als dank voor de Friese hulp bij het veroveren van de Engelenburcht in Rome schonk Karel het recht op vrijheid voor eeuwig aan alle Friezen.

 


Uiteraard gaan óók de spreekwoorden van deze week (de TSIEN fan TSIEN oere TSIEN) over RECHT en ONRECHT.

154. De iene mei in ko stelle en de oare mei net oer de hikke sjen.
De een kan een koe stelen en een ander mag niet over het hek kijken.

153. Rjocht prate wat krom is, it rjocht yn eigen hân nimme en dan moat it rjocht syn berin hawwe……
Recht praten wat krom is, het recht in eigen hand nemen en dan moet het recht zijn loop hebben…….. waar doet me dat toch aan denken?

152. De skiednis hat skiere kontoeren, mar bloedreade slachfjilden.
Vrij vertaald: De geschiedenis heeft grijze contouren, maar kent bloedrode slagvelden.

151. De wrâld is goed mar de minsken koene better.
De wereld is goed maar de mensen konden beter zijn.

150. De wierheid hat in skel lûd.
De waarheid heeft een schel geluid.

————————-

Eerlijkheid duurt het langst, vandaar dat sommige mensen zo gauw klaar zijn.

Het recht is te belangrijk om aan bekenden of juristen over te laten.

Onrecht wordt recht doordat het zo vaak voorkomt.

Van de stijfkop en de zot vult de advocaat zijn pot.

Wie procedeert om een koe, geeft er een op toe.


 

De provincie Fryslân streeft ernaar dat het Frysk straks door tenminste 50 procent van de jongeren actief wordt gebruikt. Goede voornemens voor 2007. Maar: daarop aanhakend en onder het motto ‘T IS MEI SIZZEN NET TA DWAAN roep ik u op om alvast en tenminste één nieuwe, moderne spreuk te bedenken op het thema IEDER DIERTJE ZIJN PLEZIERTJE, …………..

Hieronder een stel persoonlijke voorzetjes voor een co-productie van een aantal NIEUWE sei-siswizen. Kom op….toon je creativiteit en stuur je taalvernieuwende bijdrage ( enkel- of tweetalig ) als reactie op deze aflevering. Alvast heel hartelijk bedankt.

Ieder diertje zijn pleziertje, zei de boer en hij joeg de stier de wei in.

Ieder diertje zijn pleziertje, zei de heer des huizes en hij kroop bij het dienstmeisje in bed.

Ieder diertje zijn pleziertje, zei de koekoek en uit het nest wipte zij een duivenei.

Ieder diertje zijn pleziertje, zei de hond en liet de postbode dansen.

Ieder diertje zijn pleziertje, zei de wurm en vrat een gat in het boek.

Ieder diertje zijn pleziertje, zei de gek en hij aaide een krokodil.

Ieder diertje zijn pleziertje, zei de spreeuw, geef mij maar de keutel van een leeuw.
————————————————–
Ingezonden door Motek / 02-02-2007:
Ieder diertje zijn pleziertje, zei een wethouder, en bedekte zijn goede naam met een leugen.

                            

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2007/02/onliners-weekblog-2007-05-oud-fries-recht-de-tsien-over-recht-en-onrecht-column/

jan 26

2007-04: SEI-SISWIZEN-SPESJAAL trije,

foto

In FRYSLÂN is er voor elke situatie wel een toepasselijk sprekwurd of een relevante sei-siswize (zei-zegwijze) te vinden. Ook al zeggen de Friezen het zelf….Sei-siswizen binne geweldich en TYPYSK FRYSK.
Enkele sei-siswizen zijn heel oud, al in het “oud-Fries ” bekend. Maar het FRYSK is een levende taal. Hier en nu in ONLINERS zijn sommige sei-siswizen vernieuwd en meer van deze tijd.

foto

Nieuw: Na het aanklikken van de link Bacon and Bones in de linklijst in de rechterkolom kun je luisteren naar een fragment van “It Allerheechste Guod” (Het Allerhoogste Goed), het winnende lied van Bacon and Bones op het Friese songfestival LIET in november 2003.
Het nummer gaat over het recht van iedereen om in vrijheid te leven en vertelt het verhaal van de Friese vrijheidsstrijd door de boer Pier Gerlofsz Donia ( GRUTTE PIER ). Meer over deze Friese volksheld lees je in ONLINERS weekblog 2006-28 (14 juli 2006).


30. Dit is in prom sûnder pit, sei de man en hy iet in slak op.
Dat is een zonder steen, zei de man, en hij at een slak op.

29. Men kin alle dagen gjin kniesoor wêze, sei de man en hy smiet in sint te grabbel.
Je kunt niet altijd een kniesoor zijn, zei de man en hij gooide een cent te grabbel.

28. It is klearebare leafde, sei de boer en doe tute ‘r in keal op it bil.
Het is echte liefde, zei de boer en toen kuste hij een kalf op de bil.

27. Dat hast derfan, wêrom leist gjin aaien, sei Kaisa en se slachte de hoanne.
Dat heb je er van, waarom leg je geen eieren, zei Kaisa en ze slachtte de haan.

26. Ik leau net yn mearkes, sei se en se starte har biezem.
Ik geloof niet in sprookjes, zei ze en ze startte haar bezem.

25. Dat rekket igge noch seame, sei de man en hy pisse yn de pream.
Dat raakt kant noch wal, zei de man, en hij piste midden in de praam.

24. As hast der net wie, sei de boer, dan hie ‘k in hazze sketten.
Als bijna er niet was, zei de boer, dan had ik een haas geschoten.

23. In bêst middel tsjin de mûzen, sei de boer, en syn pleats stie yn ‘e brân.
Een puik middel tegen de muizen, zei de boer, en zijn boerderij stond in brand.

22. In bulte geraas en in bytsje wol, sei de duvel en hy skearde de bargen.
Een boel lawaai en weinig wol, zei de duivel, en hij schoor de varkens.

21. Oant sjen, sei de bline. Fant ’t selde, sei de dôve.
Tot ziens, zei de blinde. Van ‘t zelfde, zei de dove.


Terwijl een klas basis-scholieren het ziekenhuis bezoekt, vangt de onderwijzeres het volgende gesprek op tussen één van de jongens en de radioloog. ‘Heb jij wel eens een been gebroken?’ vraagt hij. ‘Ja’, antwoordt de jongen. ‘Deed dat pijn?’ ‘Nee, helemaal niet.’ ‘Echt waar? Welk been was dan gebroken?’ Zegt de jongen: ’Het rechterbeen van mijn zuster’.


Stellingwerver haiku van Jan van Overtjonger (Jan van der Meulen) uit de dichtbundel ‘Onderwegens’.

                  Bomen zonder blad,
deur de zunne omsluierd
mit gleensternevels. 
 

 


Touché: “Zet deze one-liner er nog maar bij, voordat ie afgezaagd is: De denker van Rodin verzaagd om er kogels van te gieten…dát geeft te denken”.
Anna Liese: “Yes, het laagje beschavingsvernis is nog veel dunner dan het Friese ijs”.
Touché-   Een kus: mond-op-mond reklame.

 


maandag, 22 januari 2007.

Arjan Jongsma (11 jaar) uit Drachten  won  gisteren in Groningen de finale van het Haydn Muziek Festival. Deze marimbaspeler ontving ook de juryprijs in de jeugd-categorie B. Hij kreeg ook de publieksprijs. De jury noemde Arjan een ,,rasmuzikant”. Hij speelt “niet alleen ritmisch, maar ook met muzikale timing”.
Aan de finale in De Oosterpoort namen acht jonge musici deel, onder wie ook 12-jarige pianiste Valentina Tóth uit Aldtsjerk. Beiden hadden zich geplaatst via voorrondes, waaraan in 96 kinderen meededen.


Heel goed dat je weer even tijd nam voor een kijkje op dit WEEKBLOG.
Wat prachtich datst hjir eefkes omstrúnst.

Terug? Klik daarvoor op de knop VORIGE linksboven in je scherm.
Maar: er zijn heel veel wekelijkse afleveringen vanaf 1 mei 2006 ( zie ARCHIEF).

Blijf kijken man, er komt de volgende VRIJDAG nog VEEL meer an. Bedankt en….OANT SJEN.

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2007/01/2007-04-sei-siswizen-spesjaal-trije/

jan 19

2007-03, SEI-SISWIZEN-SPESJAAL twa, Taal-actie.

foto

Freed, njoggentsien jannewaris.
Nog steeds……STORMY WEATHER

(een schilderij van de wereldbekende beeldend kunstenaar Jan Kooistra uit Dokkum Friesland: I-DOC. Jan Kooistra ).

In FRYSLÂN is er voor elke situatie wel een toepasselijk sprekwurd of een relevante sei-siswize (zei-zegwijze) te vinden.
Ook al zeggen de Friezen het zelf….Sei-siswizen binne geweldich en TYPYSK FRYSK*

 

 
 
 
 
     SEI – SISWIZEN – SPESJAAL TWA

20. It wisse foar it ûnwisse, sei de jonge, en hy bûn in deade hûn de bek ticht.
Het zekere voor het onzekere, zei de jongen, en hij bond een dode hond de bek dicht.

19. Ik kin myn ûngelok oersjen, sei de man, en hy troude in lyts wyfke.
Mijn ongeluk is te overzien, zei de man en hij trouwde een klein vrouwtje.

18. Hark, sei dôve Japik, en der rûn in mûs op hoasfuotling oer de souder.
Luister, zei dove Japik, en er liep een muis op kousenvoeten over de zolder.

17. Hoe stilder hoe better, sei it âld wyfke, en se siet mei it gat yn de brannettels.
Hoe rustiger hoe beter, zei het oude wijfje, en ze zat met haar achterste in de brandnetels.

16. Dêr giet it hinne, sei de laaidekker, en hy rûgele fan de tsjerketoer.
Daar gaat ie los, zei de leidekker, en hij gleed van het kerkdak.

15. Lit stjerre wat stjerre wol, sei de man, as myn wiif mar gjin widdo wurdt.
Laat sterven wat wil sterven, zei de man, als mijn vrouw maar geen weduwe wordt.

14. Ik ha der neat op tsjin dat it tsjuster is, sei de man, mar ik wol wol wat sjen kinne.
Ik heb er niets op tegen dat het donker is, zei de man, maar ik wil wel wat kunnen zien.

13. No brekt my de klomp, sei de boer, en doe riedt de trekker der oerhinne.
Nou breekt me de klomp, zei de boer, en toen reed de trekker er overheen.

12. Ik sjoch op gjin hundertsje, sei de keapman, en hy seach yn it lege jildlaadsje.
Ik kijk niet op een honderdje, zei de koopman, en hij keek in het lege geldlaatje.

11. Alle begjin is swier, sei de dief, en doe stiel er foar de earste kear in ambyld.
Alle begin is moeilijk, zei de dief, en toen stal hij allereerst een aambeeld.

*) Enkele sei-siswizen zijn heel oud, al in het “oud-Fries ” bekend. Het FRYSK is een levende taal. Ook hier en nu in ONLINERS zijn sommige sei-siswizen vernieuwd en meer van deze tijd.


 

Anna Liese- Taal is levend als een plant: zonder verzorging en voeding gaat ie van kant.

Touché- Iemand die z’n taal niet voert wordt de mond gesnoerd.

 


IEDER DIERTJE ZIJN PLEZIERTJE,
Sei-Siswizen-EXTRA-Spesjaal.

Een taal als het Fries is een levend iets. Als een taal gesproken, geschreven én gelezen wordt door velen blijft deze ook levend. Doordat de tijden veranderen, mensen in contact zijn met andere mensen in andere omstandigheden en uit andere landen, verandert het taalgebruik.

Soms is het nodig om daaraan wat te sturen, om een taalbeleid te voeren. Door o.a. emigratie van Friezen, immigratie van buitenlanders, door grotere aandacht voor onderwijs in de Nederlandse taal komt het gebruik van het Fries in de knel. Het Fries is in Nederland de tweede taal, in Europa geldt het als een minderheidstaal. Stimulering van de minderheids-talen vanuit Brussel, Den Haag en zelfs de provincie Fryslân blijft vaak steken in mooie woorden.
Wat het provinciale bestuur op dit ogenblik wél doet is weer een enquête los te laten op 32.500 willekeurig bepaalde Friese huishoudens. Want het schijnt aldaar en alweer onduidelijk te zijn hoe het staat met de beheersing van de Friese taal in Friesland. De vragen zijn: verstaat, spreekt, leest of schrijft u Fries? De intentie van de provincie FRYSLÂN is om de uitkomsten van het onderzoek te benutten voor instandhouding van de Friese taal. Het streven is dat de komende jaren zeker 95 procent van de inwoners Fries verstaat, dat 70 procent het Fries in voldoende mate kan spreken en lezen, dat 20 procent het kan schrijven. De inzet daarbij is dat de Friese gemeenten gestimuleerd worden om zelf een taalbeleid te ontwikkelen.

Voorlopig–in het gemeentelijk verkeer- resulteert lokaal in Friesland veelal een taalvolgend beleid: wie een ambtenaar mondeling of schriftelijk “aanspreekt” in het Fries kán in deze taal een antwoord krijgen. Zeker is dat niet. In de raadszalen wordt incidenteel Fries gesproken, ambtelijke stukken worden in het Nederlands gesteld.

Ook de Nederlandse taal veroudert en is sterk onderhevig aan een onnatuurlijke slijtage. Deze aflevering van ONLINERS uit FRYSLÂN geeft u persoonlijk een kleine gelegenheid om beide talen levend te houden. Op dit weblog worden in drie edities dertig bestaande ( en soms licht verbouwde) sei-siswizen gepubliceerd. Als uitgangspunt en medium voor taal-aanpassing op gebruikersniveau lijken me deze Friese SEI-SISWIZEN erg geschikt: er zijn er maar weinig van en de meeste zijn verouderd. Bij een sterke erosie en een onnatuurlijke inperking van een taal past als antwoord een lichte, individuele taalstimulering, toch?

De provincie Fryslân wil graag dat het Frysk straks door tenminste 50 procent van de jongeren actief wordt gebruikt. Goede voornemens voor 2007. Maar: daarop aanhakend en onder het motto ‘T IS MEI SIZZEN NET TA DWAAN roep ik u op om alvast en tenminste één nieuwe, moderne spreuk te bedenken op het thema IEDER DIERTJE ZIJN PLEZIERTJE, …..
Hieronder een stel persoonlijke voorzetjes voor een co-productie van een aantal NIEUWE sei-siswizen. Stuurt u uw bijdrage aan taalvernieuwing ( enkel- of tweetalig ) even als reactie op deze aflevering? Alvast heel hartelijk bedankt.

 

Ieder diertje zijn pleziertje, zei de boer en hij joeg de stier de wei in. 

Ieder diertje zijn pleziertje, zei de heer des huizes en hij kroop bij het dienstmeisje in bed.

Ieder diertje zijn pleziertje, zei de koekoek en uit het nest wipte zij een duivenei.

Ieder diertje zijn pleziertje, zei de hond en liet de postbode dansen. 

Ieder diertje zijn pleziertje, zei de wurm en vrat een gat in het boek. 

Ieder diertje zijn pleziertje, zei de gek en hij aaide een krokodil.

Ieder diertje zijn pleziertje, zei de spreeuw, geef mij maar de keutel van een leeuw.


 

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2007/01/2007-03-sei-siswizen-spesjaal-twa-column-strontjes-omme-kerk-taal-actie/

Load more