Fotografie: Erik Bethlehem.
Zomaar een bos, zomaar een ochtend, maar…niet zomaar een fotograaf.
apr 03
De curieuze en gruwelijke geschiedenis van de Friezen (deel 133).
Anno 1234. Nu werd er tegen de Friese volksstam, de Stadingers, wonend in de landstreek aan de Wezer, een kruistocht gepredikt. In Holland, Friesland, Brabant, Vlaanderen, Westfalen en elders wemelde het van monniken die opriepen tot strijd tegen deze “heidense” Stadingers.
Graaf Floris rustte hiertoe maar liefst 300 schepen uit, waarmee hij met de kruisvaarders de Wezer opvoer. De Hertog van Brabant en vele kruisvaarders uit de omgeving van Kleef voegden zich bij deze legermacht van maar liefst veertigduizend manschappen.
De Stadingers konden niet meer dan elfduizend man op het slagveld brengen. Door wanhoop gedreven vochten ze zó verwoed, dat vierduizend kruisvaarders sneuvelden. Maar tengevolge van de overmacht moesten de Stadingers, na zesduizend manschappen te hebben verloren, zich tóch terugtrekken. Een deel vluchtte naar Friesland. Achtervolgd door het leger van graaf Floris, verdronken ze in poelen en moerassen of werden neergesabeld. Het resterende kleine deel van de Stadingers onderwierp zich aan Floris en werd met de kerk en de Paus verzoend.
Graaf Floris leefde daarna niet lang meer. In een steekspel bij Clermont werd hij vermoord door de graaf van Clermont en enkele edelen. De aanleiding was de houding van de gravin van Clermont, die Floris zó had geprezen, dat haar bejaarde echtgenoot besloot om Floris van kant te maken. Dirk, de hierbij aanwezige graaf van Kleef en neef van Floris, nam meteen wraak en doorstak de graaf van Clermont. Het lijk van Floris werd naar Holland vervoerd en in Rijnsburg begraven.
Graaf Floris had zich trouwens, na zijn inhuldiging in 1230, nooit meer in Friesland vertoond. En hij had bij de Friezen een slechte naam gekregen omdat in zijn naam geprobeerd was om de Friese adel om te kopen het gewone volk van de verworven voorrechten te beroven.
Omstreeks deze tijd stierf ook bisschop Wilbrand van Utrecht. Hij werd opgevolgd door Otto III, een broer van de vermoorde graaf Floris en voogd over de jonge graaf Willem II. Otto wist een eind te maken aan de opstand van de Drentenaren, waarmee de rust in Noord-Nederland hersteld werd.
Een bewerkt deel uit: Algemeene Geschiedenis van Friesland (Steensma, 1845)
Correcties: schrijfspecialist Herman Hiemstra.
De skiednis hat skiere contouren, mar kint bloedreade slachfjilden.
apr 02
Een nieuw begin (gedicht gewrocht door Eddy Drost)
It sintsje laket
om in nij begjin
ik sjoch nei de himel
en krij in gek sin
ik doch myn moaiste rokje oan
en in bikini foar it strân
De wyn dy boartet
mei myn lange hier
de sinnestrielen
meitsje my sa blier
as ik oer it strân rin
fiel ik alle eagen
De jonges dy fluitsje
allegear nei my
ik sweef oer de ierde
as in fûgel sa frij
as ik nei de frijers swaai
en mei myn kontsje draai
De sinne dy dûnset
allinne mei my
ik flean troch de wolken
hielendal nei dy
as ik myn eagen iepen doch
is it de leafde dy’t ik sjoch
As de jûn falt
sjonge wy by it fjoer
gitaren dy spylje
meitsje my oerstjoer
yn it waarme sân
krûpsto hiel ticht tsjin my oan
Djip yn ‘e nacht
geane wy nei hús
en op dyn fytske
bringsto my thús
asto my aaist oer myn snût
jou ik dy de earste tút
mrt 31
Twintig meter groot Fries paard op de afsluitdijk
Marcel Westerhoud en Barbara Borger hebben ooit een plan bedacht om op de grens van Friesland en West-Friesland een groot stalen ros neer te zetten. De daarvoor benodigde constructie zou in elkaar moeten worden gelast door de Schot Andrew Scott. Daar is minstens € 1 miljoen voor nodig. Om gelden voor het maken van het hynder binnen te slepen is de stichting HET PAARD VAN FRIESLAND opgericht, met als voorzitter Cees Roozemond van het Koninklijk Friesch Paarden Stamboek. Maar: ik veronderstel dat Marcel Westerhoud ( Director at Het Paard van Friesland ) zelf nog nooit twee losse eindjes staal aan elkaar heeft gelast. Zoals geschreven: voor zo’n schots Paard van Troye is minstens € 1 miljoen voor nodig.
Andrew heeft een dergelijke steel-construction of a Clydsedalehorse al eens eerder gemaakt voor het strand bij Bondi-Australïe.
Maar: er ligt ook nog op de plank een (supergoed) plan van Frank
(zie op http://www.supergoed.nl/index.php?a=projecten&id=44 ) of: www.supergoed.nl/uploads/boekje_kkf.pdf EEN KLEINE KUDDE FRIEZEN.
Nu doet me het begrip STEEL ergens aan denken. aan iets wat ik bijna was vergeten: aan m’n eigen idee IT FRYSKE PARADYSKE, met daarbij een landmark, ook in de vorm van een groot Fries paard en in mijn minder grijsharig verleden aangedragen bij Fryske Fiersichten en Dat Drachten Wil Je Meemaken. Ik doel op het project DREAMSCAPE uit 2005-2006 aan de afrit De Haven van de A7 bij Drachten-City.
Aan de rand van dit beoogde recreatie-gebied zou een 10-20 meter hoog “landmark” in de vorm van een Fries paard zijn verrezen. Misschien ook in elkaar gelast,en voor heel wat minder dan € 1 miljoen. een deel van het concept DREAM-SCAPE had al gerealiseerd kunnen worden als opmaat voor de complete realisatie met een kudde levende friese hynders, een pyramide-vormig gebouw (woningen, hotel-restaurant), een forse vijver met openlucht-theater voor grote spectakels, kano- en mountainbike-routes, arboretum, een trouwkapel en recreatiehutten, parkeerterrein enzovoort. En dát voor recreatie van de Smallingerlanders en langzijkomende touristen plus ter promoting van Fryslân en de Friese producten.
Afijn, nu maar eens afwachten hoe GS-Fryslân tegenover DIT plan gaat staan. Op zich is het plan van Westerhoud (http://nl.linkedin.com/pub/dir/+/Westerhoud) en Borger uit Utrecht prima. Maar Friesland kan een completere toeristentrekpleisterplaats krijgen. Op dit moment is er weinig geld voor cultuur, want de overheden moeten fors bezuinigen en het idee Friesland (of Leeuwarden) als Culturele Hoofdstad van Europa kost ook nogal wat pecunia. En GS mag daarom uitleggen waarom € 1 miljoen cultuurgeld, al dan niet in het kader van de Crisis- en Herstelwet, zou mogen wegvloeien naar niet-Friezen. Want een miljoen schaarse euri besteed aan 1 landmark op 1 Friese grensovergang, dát is 1 miljoen minder om aan de inlandse cultuur te besteden.
Nu dit idee OOK is aangemeld voor Leeuwarden Culturele Hoofdstad 2018, dient de vraag zich aan of zo’n “landmark” evengoed door een Friese beeldend kunstenaar kan worden gemaakt. Een vereiste van de selectie-jury is immers, dat de LOCALE (ver)beeldende kunstenaars ingeschakeld worden en dat daardoor verbeterd contact mogelijk is tussen die kunstenaars en de overige bewoners van deze Europese regio.
Intussen dient zich ook de vraag aan WAAROM dit project op de afsluitdijk een plaats zou moeten vinden. Want als je Den Oever voorbij bent dat ga je toch al naar Friesland? En als je Friesland bij Zurich verlaat, dan zit je ook niet te springen om een landmark halverwege de dijk. Vandaar, dat het concept DREAMSCAPE weer op de rail is gezet in: + Landschapspark IT FRYSKE PARADYSKE. Eis ruim plaats voor een PARADIJSPARADEPAARD.
April 2013. Barbara Borger en Cees Roozemond hebben nu maar bedacht dat hun HYNDER FAN 1.2 MILJOEN een “werkgelegenheidsproject voor de jeugd” moet worden. Intussen wil Siem Kat uit Bergen-NoordHolland nog wel een schaalmodel van vier meter in zijn voortuintje zetten. De schot Andrew Scott moet er nog aan beginnen. En die maquette zou de internationale jury eind augustus dit jaar over de streep moeten trekken om Lwd2018 door te laten gaan. En als de jury negatief beslist, zal (volgens Borger) het stalen ros van 1.2 miljoen er tóch moeten komen. Voor plaatsing op de grens van Fryslân en West-Friesland.
mrt 30
Fries NIEUWS…..Friese grappen…..
Vandaag is er een speciale editie van IT NIJS ( FRIES NIEUWS ) met een aardige collectie grapkes: http://www.friesnieuws.nl/fraizen-en-grunnigers/moppen
Op 1 april werd door jeugdige voorbijgangers gemeld dat er in de Leeuwarder Westersingel een voorwerp dreef, dat leek op een zeemijn. Voor de meesten was het direct duidelijk, dat het ging om een 1-april grap. Toch werd politie, brandweeer en de Explosieven Opruimings Dienst gealarmeerd. De omgeving werd afgezet, omwonenden moesten hun woning verlaten, een kindervoorstelling in de schouwburg De Harmonie werd afgelast. Pas vele uren na de melding kon burgemeester Crone op de daarvoor georganiseerde persconferentie melden, dat het een misplaatste grap betrof en dat de kosten indien mogelijk zouden worden verhaald op de twee gesignaleerde grappenmakers. Met politieman en -macht wordt nu gezocht naar de “daders”.
Nou, voor 1 april 2013 heb ik wel een beter, minder explosief en minder kostbaar en typisch fries ideetje.
Wie mee wil doen aan de uitwerking, kan zich melden. Rechtsboven aan deze pagina staat het contact-adres van FAN.
Tweetalige grapjes kunt u hier ophalen door in het zoekvak in te tikken: GRAPKES.
mrt 28
De curieuze en gruwelijke geschiedenis van de Friezen (deel 132)
Anno 1232.
De Groningers probeerden tevergeefs de opstandelingen uit Fivelingo te verslaan. Het leger verdwaalt in een zware mist en viel in de handen van de opstandelingen, die inmiddels het kasteel te Coevorden weer hadden versterkt.
De hoop van de bisschop van Utrecht was nu volledig gevestigd op de Friezen. Nogmaals verenigden Groningers en Friezen zich bij Bakkeveen. Bijna hadden ze de Drenten overwonnen toen de slotvoogd van Coevorden, Hendrik van Burdo, de Drenten te hulp schoot met een macht huursoldaten uit Westfalen en elders. De Groningers en Friezen, bevreesd voor de overmacht, vluchtten naar Groningen. Onderweg vielen zestig slachtoffers waaronder elf priesters en de deken van Oostergo, Hessel van Leeuwarden. Ter herinnering aan de gesneuvelde Friezen werd in 1233 het klooster Mariënberg gesticht.
Het gevolg van deze burgeroorlogen, gevoerd door de hoogste geestelijkheid, was het tenietgaan van het laatste beetje bloei en welvaart in de betrokken gewesten. Bovendien kenmerkten de jaren 1231 en 1232 zich door grote droogte, terwijl in 1233 de landen juist onder water werden gezet door een langdurige, heftige regenval. Ook nu weer was er een groot tekort aan voedingsmiddelen voor mens en vee.
In deze tijd betwistten ook de edelen elkaar de macht. Zo zou ene Jan Albada te Waaxens op het kerkhof Hetto Reinalda hebben doodgeslagen. Deze doodslag was de oorzaak van vele moorden en brandstichtingen. Zo gingen in Bolsward eind december veertien huizen in de vlammen op plus in Pingjum de stins van Douwe Hiddema. De brand in de stins Ailva kon op het nippertje worden geblust.
Omstreeks deze tijd viel ook het begin van de inquisitie. De kerk begon in Duitsland en ook in Friesland mensen te beschuldigen van ketterij. Voor het uitvoeren van de daarop staande doodstraf werd de hulp van de wereldlijke overheid ingeroepen.
Zelfs werden de wapenen opgenomen tegen steden en landstreken met overwegend afwijkingen van het “zuivere Roomse geloof”. Zo waren ook de Stadingers, een Friese volksstam aan de Wezer, in ongenade gevallen omdat ze weigerden om de bisschop van Bremen de “tienden”te betalen. Ze werden beschuldigd van afgoderij, duivelsdienst, toverij, ontucht en hoererij.
mrt 22
LENTELIED (tanka)
kleine, grijze nachtegaal,
zing je lentelied
bij ons liefdesbed
in deze nacht, maanverlicht,
onvermoeid, je klankenpracht
Haijin: Henk Veenstra.
De bakermat van de tanka ligt in de Japanse cultuur van de vijfde eeuw. De tanka is een lyrisch gedicht, bestaande uit vijf regels met doorgaans 5-7-5-7-7 lettergrepen, zonder bedoeld rijm of vastgestelde maat. In de tanka raakt een natuurimpressie aan een diep gevoel of valt er op een natuurlijke wijze mee samen. De tanka verwoordt hoe een natuurindruk en een eigen beleving elkaar vinden; met elkaar een gedicht vormen.
mrt 21
De curieuze en gruwelijke geschiedenis van de Friezen (deel 131)
Deel 131.
Anno 1230.
Nadat de bisschoppelijke strijdmacht tegen de Drentenaren een forse nederlaag had geleden, versterkten de Drentse strijders zich door de bouw van een burcht te Mitzpete. Bisschop Wilbrand versterkte zijn macht in Groningen met als doel om deze Drentse burcht op een later moment te overweldigen.
In 1231 trok de bisschop nogmaals naar Friesland, niet om zieltjes te winnen, maar om de Friezen tot oorlog op te roepen.
Aan die oproep werd massaal gehoor gegeven. En opnieuw smeekten de Drenten om genade. Ook nu voelde de bisschop daar niets voor. En weer wisten de Friese abten hem te overreden om te kiezen voor bemiddeling. De overeenkomst betrof nu een gevangenenruil en wederzijdse teruggave van de veroverde bezittingen. Wel moesten de Drenten een schadevergoeding van tweeduizend pond Groninger munt overdragen.
Enige tijd heerste er rust in de gelederen. Maar niet voor lang. Een geschil om een eilandje aan de Noorderdijken gaf aanleiding tot een nieuwe oorlog waarin geheel Groningen en Drenthe betrokken werden. Ook de Friezen streden mee. Na het vergeefse beleg van de stad Groningen dropen de Drenten af. Eenrummers ( ofwel de Emersen) hadden zich niet onderworpen aan het verdrag, gesloten onder de heilige “Upstalboom” in de Oost-Friese plaats AURICH. Met hulp van een groot aantal Friezen veroverden zij de landgoederen van hun vijanden. Kerken (o.a. die van Uskwerd), kloosters, woonhuizen, boerderijen werden in de as gelegd. Niets en niemand werd gespaard, velen werden vermoord, vrouwen werden verkracht.
In 1232 werd de stad Groningen nogmaals door de Drenten belegerd, maar de Groningers pleegden zo’n gewelddadige uitval, dat een groot deel van Fivelingo kon worden heroverd. De kerk te Laren en het slot Mitzpete ging in de vlammen op. De bisschop had zich in deze strijd afzijdig gehouden, maar de Groningers en de Friezen wisten hem aan te sporen om alsnog een strafexpeditie tegen de Drenten te organiseren.
Drie legers, met ook daarin een zeer groot aantal Friezen, werden bijeengebracht. Maar slechts een klein deel, ongeveer vierduizend man voetvolk en zeshonderd ruiters, trokken stormenderhand Coevorden in. Iedereen, ook de kleinste kinderen, werd vermoord. De stad werd door de soldaten geplunderd en bijna geheel platgebrand. Maar het kasteel van Coevorden kon niet worden veroverd.
Een bewerkt deel uit: Algemeene Geschiedenis van Friesland (Steensma, 1845)
Correcties: schrijfspecialist Herman Hiemstra.
De skiednis hat skiere contouren, mar kint bloedreade slachfjilden.
mrt 20
Ben je fan van FANvanFRIESLAND?
Ben je fan van Fan van Friesland? Dan mag je hier klikken > http://www.mailhits.eu/wat-zijn-mailhits/mailhits-frysk/
Elke strip is als e-mailhit te verzenden. Gewoon door erop te klikken met rechts. En dan van het snelmenuutje de optie PER E-MAIL VERZENDEN gebruiken.
De ontvanger treft dan de door jou gekozen e-mailhit onder de mail aa. Om te proberen zou je een mail aan jezelf kunnen sturen.