web analytics

jun 30

Een SPREEKWOORDELIJK vóórbeeld. ( Lees-Luister-Leer FRYSK)



Elke afbeelding in deze serie kun je laten stilstaan door eerst op DE TITEL te drukken en dan door de stopknop te activeren. Elke SPREUKTEGEL kan afzonderlijk worden geselecteerd en met iemand worden gedeeld.Als je in DE STILSTAND de recorderknop tussen de tegels activeert, dan kun je ook de UITSPRAAK van de spreuk beluisteren.

FRYSK LEREN? DAT KAN …HIER EN NU
IT FRYSK LEARE?…..DAT KIN, HJIR EN NO
herhaal…herhaal…herhaal….EN LEER DIE TAAL

Via deze link + TRANSLATOR Frysk to ……… kun je een tegeltekst intypen en laten vertalen. De uitspraak van de teksten kun je activeren met de STARTKNOP rechts van elke tegel. Probeer maar. Ook kun je een spreuk hieronder selecteren, kopiëren en plakken in de vertaler.

Spreekwoorden en gezegden (ook de unieke Fryske SPREKWURDEN en SEI-SISWIZEN) werden honderden,soms duizenden jaren mondeling overgedragen van ouder naar kind, van generatie op generatie.

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2017/06/fryske-sprekwurden-lees-luister-leer/

okt 10

Prietpraat over sneeuwwitte Sinterklaas en roetzwarte Pieterbaas.

JA HOOR, DAAR ZIJN ZE WEER……..DE ZEURPIETEN.

http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2007/11/onderliner-special-gepeperde-noten-tien-pittige-stripsels-voor-sinterklaas-en-pieterbaas/

Ooit heeft de katholieke kerk  de verering van de oud-Germaanse godheid WODAN omgesmeed tot het Sinterklaasfeest.

Traditioneel werd Wodan ook in Friese contreien omschreven als een hoogverheven figuur, gezeten op EEN WIT PAARD ( de achtbenige schimmel Sleipnir ) en afgebeeld in een RODE MANTEL . Wodan daverde te paard door de lucht en belandde wat later op de daken.

Zijn helpers  (twee ZWARTE RAVEN: Huginn = geheugen en Muninn = gedachten) informeerden hem over goed gedrag en misdraging van de bewoners. Later werd Wodan tegen heug en meug vergezeld door beserkers  (zwartgeverfde blanke strijders) ter vervanging van die roet-zwarte raven. Bij brave arme lieden (die hooi en wortelen offerden) liet Wodan door zijn rijke knights gouden munten strooien. De naam BESERKERS van die helpers zou zijn ontleend aan de oud-Germaanse naamwoord-stammen berke- en -rik  ( betekenissen: blinkende, schitterende geest en machtig )

WODAN + 2 raven.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Omstreeks de 7e eeuw na Christus gaf de Paus zijn bisschoppen en monniken de opdracht om de heidense goden en gebruiken een christelijk jasje aan te trekken. En zo kon Wodan omgekat blijven voortleven als Sinterklaas, Sint Pieter en als de daarvan afgeleide figuur Santa Claus.

In 1934 genoot Nederland van de allereerste officiële Sinterklaas-intocht.  Toen werd de Sint uit Spanje werd bijgestaan door blanke Spaanse edellieden (knights = knechten) en zes donkere mannen (Surinaamse matrozen die het koud hadden en aan de organisatie vroegen of ze mee konden doen aan de intocht). Dat mocht en sindsdien wordt het kinderfeest opgeluisterd met meerdere donkergetinte helpers: de ‘Zwarte’  Pieten.

Om deze kwestie nog meer recht te zetten nemen we ook de figuur Sinterklaas op de korrel. Wat je (volgens mijn plaatsgenoot Roel Oostra) waarschijnlijk niet weet is, dat Nicolaas de zoon was van Sietse (van de novice Barbara en Niklaas Sietses en Frouckjen fan Hotse Try) uit het Friese Oudega nabij Drachten. Niklaas werd in Madrid geboren op 5 december 894. Aan het eind van zijn leven werd hij als heilige bijgezet in een kerk te Madrid met een bisschopsmantel om z’n schouders.

Noot voor zeurpietjes:  de figuur van ZWARTE PIET heeft dus NIETS te maken met slavernij of discriminatie. En onze NATIONALE Sinterklaas heeft geen gelijkenis met de Bisschop van de stad Myra, hoofdplaats van Lycië in Klein-Azië.

*)    BESERKERS >  http://nl.wikipedia.org/wiki/Berserker

 

Lees ook maar eens: http://kunst-en-cultuur.infonu.nl/feestdagen/85940-is-sinterklaas-de-germaanse-god-wodan.htmlv

Of deze info > http://www.meertens.knaw.nl/cms/nl/nieuwsbriefteksten/nieuwsbriefuitgelicht/143677-de-oudst-bekende-naam-van-zwarte-piet-pieter-me-knecht-1850

Of mijn column uit 2012: https://123gedichten.wordpress.com/2012/12/27/sinterklaasgedachten-column/

Augustus 2015. Zelfs de VN is er niet vies van om zich te bemoeien met dit Hollandse volksfeest. Net of Santa Claus in Noord-Amerika alles alleen doet en geen  knights  (al dan niet van nature donker getint) in VRIJWILLIGE dienst heeft. 

In de eerste helft van de negentiende eeuw namen Nederlandse kolonisten de Sinterklaas-traditie mee naar Amerika. Aanvankelijk leek de hoofdpersoon nog erg op de bekende Sint-Nicolaas maar naarmate de tijd vorderde kreeg de Kerstman een ander uiterlijk en karakter. Santa Claus komt dus voort uit onze eigen oer-Hollandse Sint Klaas en volgens derhalve kan hij gezien worden als een soort achter-achter-achter-achter-achter-kleinzoon van de Germaanse oppergod Wodan. 

Anno 2014:

Naar aanleiding van uitspraken van de VN-commissie dat de rol van Zwarte Piet moet worden heroverwogen en van een rechterlijke uitspraak, zei premier Rutte dat het sinterklaasfeest niet racistisch is.  Maar er zijn mensen die zich storen aan de manier waarop het wordt gevierd”.  Rutte vindt het een zaak van de samenleving om de discussie verder te voeren. Rutte verwachtte dat Sinterklaas op 5 december 2015 weer ongestoord zal worden gevierd. Met assistentie van ZWARTEVEEG- PIETEN.

– Desnoods kan worden overgestapt op viering van SINT PIETER  zoals men in het Friese Grouw al decennia-lang gewend is. Friesland is geen plek voor zwartkijkers of zwartrijders. Voor de kindertjes maakt het niets uit: Piet mag: zwart, wit, blauw, geel of groen zijn. Voor de kids draait het alleen om kadootjes.

Het woord NEGERZOEN is even uit de gratie, maar peuters en kleuters zijn net zo verzot op CHOCOZOENEN of SINTZOENEN, ook voor en na 5 december van welk jaar dan ook. En chocolade-munten gaan er ook wel ten allen tijde in.

November 2018. Deze dagen speelt in Leeuwarden zich af de rechtzaak tegen voorstanders van het kinderfeest die een blokkade opwierpen tegen een groep andersdenkenden die de intocht 2017 in Dokkum voor de kindertjes wilden verpesten.

 

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2018/10/witte-sinterklaas-en-zwarte-pieterbaas/

okt 08

Promo-tie (super-QR-link klankbeeldgedichten)

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2018/10/promo-tie-super-qr-link-klankbeeldgedichten/

okt 01

STOPTOBER: roken is …. je gezondheid verstoken ( column )

foto
         
Roken is je gezondheid verstoken.
Ruikt alles in huis naar jouw rook, hoest je veel, heb je ademtekort al bij een kleine inspanning, gaat jouw rookverslaving ook ten koste van de gezondheid van anderen? STOP DAN NU, bespaar geld en ga eens genieten van gezonde lichaamsbeweging in de frisse lucht.

Mijn hoogstpersoonlijke, vrijwel KOSTELOZE en aanbevelenswaardige succes-methode om te stoppen zonder te minderen en anderen te hinderen.

—————————————————————————————————————————————————

                 Alles wat met roken te maken heeft is voor mij een teer onderwerp. De verkoop van sigaren, sigaretten, pruimtabak en aanverwante artikelen was bij ons thuis hét middel van bestaan en dus niet-discutabel.  In de tabakswinkel van mijn vader lagen de verleidelijke tabakstaafjes letterlijk voor het grijpen. Al jong was ik een verstokte roker en ik bleef stevig paffen tot m’n vijftigste verjaardag.

Veel te laat drong het voldoende tot mijn halfverteerde brein door dat ik mezelf en mijn gezin schade toebracht. Toen, met het windje van een anti-rookcampagne in de rug, besloot ik te stoppen.

Een try-out met mindering hielp niet: bij elk spanningsmoment verviel ik weer in het aangewende rantsoen van zo’n 25 sigaretten per dag van ‘s ochtends vóór het ontbijt tot ‘s avonds vlak vóór de beddedonsjes. Meedoen aan een stop-met-roken-cursus was óók geen succes: het enige wat ik er aan overhield was een nóg  lager banksaldo, een groter gevoel van  mislukking én een grote stapel anti-rooklectuur. Toen er nicotine-kauwgum en nicotine-pleisters op de markt kwamen en ook die weinig effect hadden, besloot ik mijn eigen stopmethode te bedenken.

Mijn probate afkickmethode omvat in het kort: De combinatie van een vaste wil om te stoppen, plus het hoofd vol anti-rookslogans *), plus flinke wandelingen in de frisse buitenlucht, plus tijdelijk een tabakspruim achter de achter, een takje zoethout tussen de kiezen, plus veel water om het oude gif en de nieuwe vieze smaak weg te spoelen.

Toch is dat takje zoethout, het overal verkrijgbare en goedkope hulpmiddel, niet de basis van mijn stopmethodiek, maar de smeerlap TABAK zelf.  En wel in de oorspronkelijke gebruiksvorm, namelijk als PRUIM-tabak. In den beginne werd het tabaksblad namelijk gekauwd, gemakshalve en vanwege het ontbreken van vloeitjes en lucifers. Het is zeker: met een klont pruim achter de kiezen neemt het lichaam via het mondslijmvlies sneller dan middels een pleister of kauwgum de nog wél broodnodige hoeveelheid nicotine op.

Het grote voordeel is dat de longen niet verder verteren; een nadeel is, dat zo’n pruim nog véél smeriger smaakt dan nicotine-kauwgum. Het effect dáárvan is, dat je de smurrie in je mond zo snel mogelijk wilt uitspuwen. De enorm grote voordelen dáárvan zijn dat je minder nicotine binnenkrijgt en zo snel mogelijk wilt stoppen.     HV

 
*) Deze stap moet je beslist niet overslaan. Want het is een hele klus om je stuk brein van 600 miljoen jaar oud (het reptielen-brein) én je zoogdieren-brein én je mensen-brein  te overtuigen van het goede doel en over te halen te stoppen met deze ingesleten smerige gewoonte.

En die eigen-aardige aanpak was wél afdoende, want sindsdien raak ik geen kankerstokje meer aan. Toen ik pas met mijn eigenzinnige methode begon en m’n omgeving al op de hoogte was van het voornemen, wist buurvrouw aan mijn eega te melden dat ik stiekem toch wél rookte, want ze had me gezien met een cigarillo in de mond. Op overtuigende wijze kon ik uitleggen dat dát stokje écht geen sigaartje was maar een therapeutisch hulpmiddel: namelijk dat takje zoethout. De truc is dat je met zo’n zoethoudertje iets in de mond hebt ter vervanging van de peuk. De smaak ervan is niet vies, maar het stokje gaat tenslotte akelig pluizen en je zult de vezels uitspuwen.

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2018/10/roken-is-je-gezondheid-verstoken/

sep 21

STIL VERDRIET (klankbeeldgedicht)

 

Het leven is breekbaar.

It libben is brekber.

Tover dit beeldgedicht om tot een KLANKbeeldgedicht met deze PianoTweet van Joost Brands: KLIK HIER

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2018/09/stil-verdriet-klankbeeldgedicht/

sep 20

Leeljewyt (haiga)

Voor een bijpassende melodie van Joost Brands: KLIK HIER  

 

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2018/09/leeljewyt-haiga/

sep 20

Avondrust op het Wad (klankbeeldgedicht)

Avondrust 2a. bew. op 650

 KLIK HIER  


Use a headphone for the best sound-effect. 

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2018/09/avondrust-op-het-wad-klankbeeldgedicht/

sep 16

Daar aan die waterkant….

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2018/09/daar-aan-die-waterkant/

sep 09

Ruisende branding (haiku)


schaduw van een meeuw, geruisloos over het eiland, alleen die branding

skaad fan de kobben,  dat lûdleas strykt oer ’t eilân,  inkeld dy brâning


 

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2018/09/ruisende-branding-haiku/

sep 08

i-doc FRIES PAARD (herhaling)

 
 De Fries: het enige zuivere Nederlandse paardenras.
foto
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 

De Fries is een prachtig zwart paardenras met lange manen. Tegenwoordig kom je ze overal tegen, bijvoorbeeld als koets -of dressuurpaard. Het Friese paard is het enige, zuiver inlandse paardenras van Nederland. Volgens onderzoekingen wordt dit ras al 3000 jaar gebruikt. De Romeinen waardeerden dit paard bijzonder. Ze benutten het dier als strijdros op veldtochten in Engeland. Na de tachtigjarige oorlog leverde de kruising met Spaanse paarden een levendiger en veelzijdiger type FRIES op.

Het paard doet wat met je. hij voelt je aan, is rustig en geduldig, begripvol en lief. Het is één imposante,  massieve brok warmte. It fryske hynder is bijzonder veelzijdig: als werkpard, strijdros, als rekreatie- en sport- en showpaard. In de 18e en 19e eeuw werd het Friese paard in het weekend voor de Friese koets gespannen  en het werd pas veel later populair op harddraverijen. Aan het gebruik van de Fries op harddraverijen kwam een eind door de opkomst van Russische en Amerikaanse dravers.

Niet zo heel lang geleden leek het er op dat dit ras zou uitsterven. In het begin van de twintigste eeuw waren er nog maar drie hengsten beschikbaar voor de dekking. In de jaren zestig stonden slechts 1000 paarden ingeschreven. Gelukkig zijn er fokkers geweest die er alles aan gedaan hebben om dit ras te behouden. In 1999 stonden er ongeveer 32.000 paarden ingeschreven in de registers van de koninklijke vereniging ´Het Friesch Paarden-Stamboek´ (F.P.S.)  Deze vereniging telt nu ruim 10.000 leden over de hele wereld. 

Tegenwoordig ligt het jaarlijks aantal geboren veulens rond de 5.000, en dit aantal neemt nog steeds toe. Deze grote aantallen geeft het F.P.S. de kans om streng te selecteren, zodat we ook in de toekomt kunnen genieten van dit uitzonderlijke paard. Het bestand van het Fries Paardenstamboek groeit tegenwoordig jaarlijks met tien procent. Friese stamboekpaarden worden niet alleen in Friesland gefokt. Toch wijzen fantasierijke namen van merries en hengsten wel naar hun afkomst. Namen als Itske, Tjeerd of Mayke fan it Nylan spreken boekdelen. Bij namen als Klavervrouwkje en Gerben van ’t Jaagpad, zie je bij wijze van spreken de Friese boer en boerin in de sjees ter kerke gaan.

Anno 2016. Vandaag de dag staan wereldwijd meer dan 70.000 paarden ingeschreven en telt het stamboek ruim 11.000 leden. Het stamboek heeft als doel het behouden, verbeteren, bevorderen van het welzijn en promoten van het Friese paard met zijn karakteristieke exterieur, gangen en karakter.

De zwarte kleur, lange manen en trotse houding maken de Fries in één oogopslag herkenbaar. Het lichaam is krachtig en sterk. De bouw van dit paard is elegant en hij heeft krachtige en verheven bewegingen.
Het is een vriendelijk paard, maar op een prettige manier ook vol temperament, erg leergierig en een paard met werklust. Dit alles maakt de Fries tot een fijn gebruikspaard met veelzijdige mogelijkheden.

 
 ——————————————————————————————————————————————————————–

IT FRYSKE HYNDER

 

It Fryske Hynder is in sierlik eagjend hynder mei in soad behing en in grutske hâlding. It lichem is kompakt en sterk. Hierren: De manen binne lang, fol en slaggerich, lykas de sturt. Holle: De Fries hat in fine holle mei koarte, skerpe en beweechlike earen. Hals: Heechoppich en bûgd. Skoft: Tige leech. Skouders: De skouders binne krêftich ûntwikkele. Skonken: Nochal koart, mar stevich, lang behierre en mei in fetlok. Kleur: In Fries is suver altyd swart sûnder ôftekeningen. Ôftekeningen binne dan ek ferbean, hoewol’t in lyts koltsje in inkele kear troch de fingers sjoen wurdt. In inkele kear komt der in tige seldsume brune fariant foar. Hichte: Tusken 1,50 m en 1,70 m.

De Fries is freonlik, libben mar mak, yntelligint, learderich en trou. Fierder is hy in gewillige wurker. Ek hat it Frysk Hynder in koele holle en is dêrtroch tige geskikt foar rekreatyf riden en bûtenritten. De Fries hat in hege knibbelaksje yn draaf, de galop is heech sprongen en toant in soad spektakel. De Fries beweecht him steatich en floeiend. Om’t der yn de 19e ieu steeds mear krúst waard mei oare rassen drige it Fryske ras te ferdwinen. Om dit foar te kommen waard it Frysk Hynste-Stamboek oprjochte. Yn it begjin registrearre it stamboek sawol sûvere Friezen en krúste hynders, mar dan wol yn aparte boeken. Letter is dêr allinich de registraasje fan de Friezen oerbleaun.

Troch de mechanisaasje fan de lânbou wie oan it ein fan de sechticher jierren in djiptepunt foar it Fryske Hynder. Noch mar sa’n 1.000 hynders stienen noch ynskreaun yn de registers fan it stamboek. Mei tank oan inkele fokkers dy’t it Fryske Hynder behâlde woenen, is der net krúst mei oare hynsterassen en beskikke wy no noch oer in Frysk Hynder. Yn 2003 wienen der al wer 40.000 Fryske hynders.

 

Arabo-Fries.

Bekend binne de Friezen foaral fan de sjownûmer-rubriken, dêr’t se foar de Fryske Sjeas rinne en riden wurde troch boeren en boerinnen yn Fryske dracht. Mar ek ûnder it seal prestearret de Fries goed. De Fries hat dúdlik oanlis foar dressuer en hy wurdt ek in soad brûkt as hegeskoallehynder, bygelyks yn’ t sirkus.

 

Oade oan Pégasus

 

Ik seach it fjouwerjen: gleonhastch skeat

syn swarte silhouet’ troch ljochte loften.

De moanjes wappren proastich om syn skoften,

sa ûnbedimber gysten wie syn feart.

 

Gjin hân dy’t sa syn gouden team bisleat;

syn wylde wjokken twong ta nuete noften.

Syn hoeven tongren lûd as striderskloften,

en bliksem blikkere, as bloed sa read.

 

Doe spatt’ ín stjerrerein op út syn skonken:

in striel fan koel kristal wâll’ út ‘e delle,

dat swiid fan d’ierde nei de himel strûsde.

 

En sjende hoe ‘t dy boarn’  oerfloedich brûsde,

forrêde ik fan toarst; en út dy welle

haw ik myn siele suver dronken dronken.

 

Gedicht Trienke Reitsma, vertaling Klaas Bruinsma.

 

De verkorte link naar dit i-document: http://bit.ly/1chIM47
 

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2018/09/i-doc-fries-paard-herhaling/

sep 07

it takes two to tangle…..

BE

GRIJP

ME

 Zoals je ziet: zó moeilijk is het Frysk nu ook weer niet.

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2018/09/34730/

sep 07

Fries Paard op zicht….

SCAN ME

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2018/09/34727/

aug 23

ONLINE-POËZIE

SCAN ME FOR POETRY-ONLINE

Elke week kun je hiermee twee verse verzen op je i-phone ontvangen.

   De code hierboven is binnenkort ook als PLAKSTICKER verkrijgbaar.

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.fanvanfryslan.nl/wordpress/2018/08/online-poezie/

Load more